DENİZ ÇEVRESİNİN
PETROL VE DİĞER ZARARLI MADDELERLE KİRLENMESİNDE ACİL DURUMLARDA MÜDAHALE VE
ZARARLARIN TAZMİNİ ESASLARINA DAİR KANUN
Kanun
No : 5312
Kabul
tarihi : 03.03.2005
Yayımlandığı
Resmi Gazete’nin
Tarih
– Sayısı : 10.03.2005 – 25752
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı, deniz emniyetinin sağlanması ve deniz
kirliliğinin önlenmesi konusundaki uluslararası hukuk ve iç hukuktan doğan hak
ve yükümlülükler göz önünde bulundurularak;
a) Acil durumlarda gemilerden ve kıyı tesislerindeki faaliyetlerden kaynaklanan
kirlenme tehlikesini ortadan kaldırmak veya kirlenmeyi azaltmak, sınırlamak ve
gidermek üzere uygulanacak müdahale ve hazırlıklı olma esaslarını,
b) Olay sonucu ortaya çıkan zararların tespit ve tazmin esaslarını,
c) Uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi esaslarını,
d) Kanun kapsamına giren kişilerle kurum, kuruluş, gemi ve tesislerin Kanunda
belirtilen ilgililerinin yetki, görev ve sorumluluklarını,
Belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun, uygulama alanlarında bulunan veya herhangi bir nedenle
uygulama alanlarına girmek isteyen, beşyüz groston ve daha büyük petrol ve diğer zararlı
maddeleri taşıyan gemiler ile petrol ve diğer zararlı maddelerle kirlenmeye
neden olabilecek faaliyetleri icra eden kıyı tesislerinin sorumlu taraflarının,
bakanlıkların ve kamu kurum ve kuruluşlarının yetki, görev ve sorumluluklarını
kapsar.
Savaş gemileri ve yardımcı savaş gemileri ile herhangi bir devlete ait veya
devlet tarafından işletilen ve ticarî faaliyetler dışında kullanılan gemiler
Kanun kapsamı dışındadır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
a) Acil müdahale birimi: Acil müdahale plânları çerçevesinde koruyucu önlemleri
uygulamak veya uygulatmak, kirliliği önlemek veya önletmek, ortadan kaldırmak
veya kaldırtmak, çıkacak yangınları söndürmek veya söndürtmek amacıyla
oluşturulmuş, yetkilendirilmiş, donatılmış birimi,
b) Acil müdahale plânı: Müdahale faaliyetleri kapsamında teşkilâtlanmayı,
yetki, görev ve sorumlulukları, yapılacak işlemleri, hazırlıklı olma, müdahale
imkân ve kabiliyetleri ile diğer hususları içeren ulusal, bölgesel ve yerel
düzeydeki plânları,
c) Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını,
d) Diğer zararlı maddeler: Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin
Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşmenin (MARPOL 73/78) II nci ekinin II nci ve III üncü eklentilerinde listelenmiş maddeler
ile bu liste ile sınırlı olmaksızın deniz ortamına karıştığında kirlenme
yaratan radyoaktif maddeler hariç her türlü maddeyi,
e) Garantör: Bu Kanunda belirtilen hükümlere göre sorumlu taraf adına, sorumlu
taraf dışında zararların tazminine ilişkin malî sorumluluk üstlenen ve malî
sorumluluk belgesini sağlayan kişi, kuruluş veya devleti,
f) Hazırlıklı olma: Olayda acil ve etkin bir önlem almak ve olaydan
kaynaklanabilecek zararı en aza indirmek amacıyla müdahale etme kabiliyetine
sahip her türlü araç, gereç, donanım, malzeme ve eğitilmiş insan gücünü hazır
bulundurma hâlini,
g) Kıyı tesisi: Açık deniz tesisleri ve boru hatları da dahil, kıyıda veya
kıyıya yakın bölgelerde denizlerin petrol ve diğer zararlı maddelerle
kirlenmesine yol açabilecek faaliyetleri icra eden tesisi,
h) Kirlenme: Olay sonucunda, petrol ve diğer zararlı maddelerin; canlı kaynaklara
ve deniz yaşamına zarar verecek, insan sağlığı için tehlike oluşturacak,
balıkçılık ve denizlerin diğer yasal amaçlarla kullanımı da dahil olmak üzere,
denizcilik faaliyetlerini engelleme, deniz suyunun niteliğini değiştirme ve
ekolojik dengeyi bozma gibi zararlı etkiler yaratacak şekilde deniz çevresine
karışmasını,
ı) Koruyucu önlem: Bir olayın meydana gelmesinden sonra ortaya çıkabilecek
muhtemel kirlenmeyi önlemek veya sınırlı tutmak amacıyla alınan
tedbirleri,
j) Olay: Acil müdahale plânlarının uygulanmasını veya acil müdahaleyi
gerektiren çarpışma, kırılma, yangın, patlama veya diğer nedenlerle gemilerden
veya kıyı tesislerinden kaynaklanan kirlenme veya zarar ortaya çıkaran veya
ortaya çıkma tehlikesi yaratan bir durumu,
k) Müdahale: Bir olayın meydana gelmesinden sonra ortaya çıkan kirliliğin neden
olacağı zararı azaltmak, gidermek, sınırlandırmak amacıyla icra edilen
faaliyetleri veya koruyucu önlemlerin uygulanmasını,
l) Müsteşarlık: Denizcilik Müsteşarlığını,
m) Petrol: Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait
Uluslararası Sözleşmenin (MARPOL 73/78) I inci ekinin I inci eklentisinde
listelenen maddeler ile bu liste ile sınırlı olmaksızın ham petrol, akaryakıt, slaç, rafine ürünler ve toprak
altında doğal olarak meydana gelen her türlü sıvı hidrokarbon karışımını,
n) Sorumlu taraf: Zararın tazmini ve koruyucu önlemlerin karşılanması konusunda
yükümlülük atfedilebilecek, beşyüz
groston ve daha büyük petrol ve diğer zararlı maddeleri taşıyan gemiler ile
kıyı tesislerinin sahipleri, işletenleri, kaptanları, idare edenleri,
kiracıları, zilyetleri ve garantörleri,
o) Talep sahibi: Bu Kanun hükümlerine göre bir zararın tazmini için talepte bulunan
gerçek ve tüzel kişileri,
p) Uygulama alanları: Bu Kanunun uygulanması bakımından, Türkiye'nin iç suları,
karasuları, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesinden oluşan deniz yetki
alanlarını ve bu Kanunda öngörülen acil durumlarda, bu durumlara müdahale ve
zararların tazmini amaçlarıyla sınırlı kalmak kaydıyla, Müsteşarlığın,
Bakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının
görüşlerini alarak vereceği karara bağlı olarak karasularının ötesindeki açık
deniz alanlarını,
r) Zarar: Bu Kanunun 6 ncı
maddesinde belirtilenler ile zararın tespit, tazmin ve uyuşmazlıkların
giderilmesine ilişkin masrafları,
s) Zararsız geçiş: Türk iç
sularına girmeksizin veya iç sular dışında bulunan bir demirleme yerine veya
liman tesisine uğramaksızın karasularını katetme
amacıyla veya Türk iç sularına ulaşmak veya ayrılmak, iç sular dışında bulunan
bir demirleme yerinde veya liman tesisinde durmak veya bunlardan ayrılmak
amacıyla Türk karasularında seyretmeyi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yetki, Görev ve Sorumluluklar
Kuruluşların yetki, görev ve sorumlulukları
MADDE 4. — Bu Kanunun uygulanması bakımından genel koordinasyon görevi
Bakanlığa aittir. Bu Kanunla yetkili kılınan kurum ve kuruluşlar, bu Kanun
kapsamında elde ettikleri bilgiler ile yapılan işlemleri gecikmeksizin
Bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler.
Acil müdahale plânlarının hazırlanması, kıyı alanlarında acil müdahale
plânlarının uygulanması, kirlenmenin türü ve etkilerinin belirlenmesi, çevreye
olan zararların tespiti ve olay sonrası kirlilikten etkilenen alanların
rehabilitasyonuna ilişkin yetki, görev ve sorumluluklar Bakanlığa; deniz
araçlarından kaynaklanan deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik acil müdahale
plânlarının uygulanması, hazırlıklı olma, kirliliğe müdahale, zararların
tazmini ve malî sorumluluk garantilerinin bildirimi konularında icraya ilişkin
yetki, görev ve sorumluluklar Müsteşarlığa; asayiş ve kolluk görevlerine
ilişkin yetki, görev ve sorumluluklar Sahil Güvenlik Komutanlığına aittir.
Seyir, can, mal ve çevre emniyetinin sağlanması
MADDE 5. — Bu Kanun kapsamındaki tüm gemi ve kıyı tesislerinin sorumlu
tarafları; olayın meydana gelmesinin önlenmesi, olayın meydana geldiği
durumlarda ise zararın azaltılması, giderilmesi, sınırlandırılması amacıyla
hazırlıklı olma ve koruyucu önlemler de dahil uluslararası hukukun öngördüğü ve
seyir, can, mal ve çevre emniyetinin gerektirdiği yükümlülüklere ilişkin tüm tedbirleri
almakla yükümlüdürler.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde seyir, can, mal ve çevre
emniyeti ile ilgili olarak belirlenmiş standartlara uyduğunu, uluslararası
kabul görmüş belgelerle ispat edemeyen veya standartlara uymadığı konusunda
açık emareler bulunan petrol ve/veya diğer zararlı maddeleri taşıyan bu Kanun
kapsamındaki yabancı bayraklı gemilerin, can kurtarma hizmetlerinden
kaynaklanacak mücbir sebepler dışında, Türk iç sularına veya iç sular dışındaki
bir demir yeri veya liman tesislerine uğramak amacıyla Türk karasularına ve iç
sularına girmesine izin verilmez; girmiş olan gemiler derhal buralardan
çıkartılır veya standartları sağlaması için en fazla otuz gün süre verilir. Bu
süre sonunda standartları sağlamadığı tespit edilen gemiler derhal karasuları
dışına çıkartılır. Standartlara uymayan bu Kanun kapsamındaki Türk bayraklı
gemiler ise standartları sağlayıncaya kadar bağlanarak seferden yasaklanır. Bu
durumdaki gemilerin yükü, gemi veya yük sahibince standartlara uygun başka bir
gemiye nakledilir ve mevzuat uyarınca bertaraf edilmesi gereken yüklerin uygun
bir şekilde bertarafı
sağlanır.
Bu Kanun kapsamındaki gemiler, Türk iç sularına veya iç sular dışındaki
bir demir yeri veya liman tesislerine uğramak amacı ile Türk karasularına
girmeden kırksekiz saat
önce veya kalkış limanı ile Türk karasularına girmesine kadarki seyir süresi kırksekiz saatten az olan gemiler
kalkış limanından hareketten hemen sonra Müsteşarlığa, gemi ve taşıdığı yükle
ilgili bilgileri vermek zorundadır. Bu zorunluluğa uymayan gemilerin Türk
karasularına ve iç sularına girmesine izin verilmez; girmiş olan gemiler derhal
buralardan çıkartılır. Bildirime ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle
belirlenir.
Seyir, can, mal ve çevre emniyetini sağlamak amacıyla alınan tedbirler, bu
Kanun, ilgili mevzuat ve uluslararası düzenlemelerde belirtilen usûl ve
esaslara göre, yetkili kuruluşlar tarafından denetlenir. Denetim ile ilgili
usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Kıyı tesislerinin, muhtemel kirliliğe müdahale etmek üzere bulundurmak zorunda
oldukları personel, malzeme ve ekipmanlar ile ilgili usûl ve esaslar
yönetmelikle belirlenir. Bulundurmak zorunda oldukları personel, malzeme ve
ekipmanlar tamamlanıncaya kadar, yeni kurulacak kıyı tesislerinin
faaliyetlerine izin verilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Zararların Tazmini
Zarardan dolayı sorumluluk
MADDE 6. — Bu Kanun kapsamına giren gemi ve kıyı tesislerinin sorumlu
tarafları, uygulama alanlarında gemi ve kıyı tesislerinden kaynaklanan olay
sonucu ortaya çıkan kirlenmenin veya kirlenme tehlikesinin neden olduğu;
temizleme masraflarını, koruyucu önlemlere ilişkin masrafları, canlı kaynaklar
ve deniz yaşamına verilen zararları, bozulan çevrenin yeniden oluşturulması,
toplanan atıkların taşınması ve bertarafı
için yapılacak masrafları, geçim için kullanılan doğal ve canlı kaynaklarda
meydana gelen zararları, özel mallardaki zararları, şahısların yaralanması ve
ölümünden kaynaklanan zararları, gelir kayıplarını, gelir ve kazanç
kapasitelerine verilen zararları ve diğer kamu zararlarını tazmin etmekle müteselsilen sorumludur.
Garantörün sorumluluğu, diğer sorumlu tarafların sorumluluğunu ortadan
kaldırmaz. Garantörün tazmin etmediği zararlar diğer sorumlu taraflarca tazmin
edilir.
İki veya daha fazla geminin karışmasıyla meydana gelen bir olayda ortaya çıkan
zarardan tüm gemilerin sorumlu tarafları müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Olay sonucu ortaya çıkan zararı ödeyenlerin zarara neden olanlara rücû hakkı saklıdır.
Sorumluluğun sınırı
MADDE 7. — Gemi başına sorumlu taraf yükümlülüğünün toplamı ve sorumlu
tarafa yüklenecek azamî tazminat miktarı konusunda Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası
sözleşme hükümleri saklıdır.
Malî sorumluluk garantileri
MADDE 8. — Uygulama alanlarına girmek isteyen petrol ve/veya diğer zararlı
maddeleri taşıyan gemiler, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler
uyarınca kendilerinden istenen malî sorumluluk belgelerine sahip olmak, bunları
ilgili makamlara bildirmek ve talep edildiğinde göstermek zorundadırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde öngörülen malî sorumluluk
garantilerine sahip olmadıkları belirlenen bu Kanun kapsamındaki yabancı
bayraklı gemilerin, can kurtarma hizmetlerinden kaynaklanacak mücbir sebepler
dışında, Türk iç sularına veya iç sular dışındaki bir demir yeri veya liman
tesislerine uğramak amacıyla Türk karasularına ve iç sularına girmesine izin
verilmez; girmiş olan gemiler derhal buralardan çıkartılır veya şartları
sağlaması için en fazla otuz gün süre verilir. Bu süre sonunda şartları
sağlamadığı tespit edilen gemiler derhal karasuları dışına çıkartılır. Şartlara
uymayan bu Kanun kapsamındaki Türk bayraklı gemiler ise şartları sağlayıncaya
kadar bağlanarak seferden yasaklanır. Bu durumdaki gemilerin yükü, gemi veya
yük sahibince şartlara uygun başka bir gemiye nakledilir ve mevzuat uyarınca
bertaraf edilmesi gereken yüklerin uygun bir şekilde bertarafı sağlanır.
Kıyı tesisleri, bu Kanun kapsamındaki zararlara karşı malî sorumluluk sigortası
yaptırmak zorundadır. Sigorta yaptırma zorunluluğuna uymayan kıyı tesislerinin
faaliyetine izin verilmez.
Yukarıdaki fıkrada öngörülen zorunlu malî sorumluluk sigortasının, Hazine
Müsteşarlığınca belirlenen sigorta şirketleri tarafından ya da bu şirketlerin kendi aralarında kuracakları
bir havuz tarafından yapılması zorunludur.
Bakanlık, Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünü almak kaydıyla, kıyı
tesislerinin malî sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğunu, bu sigortaya
ilişkin genel şartlar ile tarife ve talimatların yürürlüğe girmesinden itibaren
en çok bir yıl ertelemeye yetkilidir.
Kıyı tesisleri tarafından yaptırılacak malî sorumluluk sigortasına ilişkin
sigorta genel şartları Hazine Müsteşarlığınca onaylanır. Malî sorumluluk
sigortası tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan
tarafından tespit edilir. Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarifeyi
serbest bırakmaya yetkilidir.
Malî sorumluluk garantilerinin bildirimi
MADDE 9. — Herhangi bir Türk limanına gitmek üzere Türkiye'nin karasularına
girmek isteyen ve bu Kanuna göre malî sorumluluk garantileri bulundurmakla
yükümlü gemilerin 8 inci maddede belirtilen belgelerinin sureti, gidecekleri
liman başkanlıklarına, Türk karasularına girişten önce, Türkiye'de mukim bir
acente vasıtası ile ulaştırılır.
Türk boğazlarından uğraksız geçiş
amacıyla Türkiye'nin karasularına girmek isteyen gemiler için bildirim
yükümlülükleri Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü ile belirlenir.
Zararsız geçiş amacıyla
Türkiye'nin karasularını kullanacak gemiler, her türlü muhabere aracı ve malî
sorumluluk belgelerindeki bilgiler ile geminin adı, çağrı adı, bayrağı, tescil
limanı, geminin sahibinin adı ve idare merkezinin yeri, geminin Uluslararası
Denizcilik Örgütü numarası (IMO No), teminat türü, teminat geçerlilik süresi,
sigortacının adı ve merkezinin bulunduğu yer, tazmin limitleri ve geminin yükü
ve miktarı, geminin tipi, kalkış ve varış limanına ilişkin bilgi ve belgeleri
en yakın liman yetkilisine bildirmek zorundadır.
Zararların belirlenmesi
MADDE 10. — Bakanlık temsilcisinin başkanlığında; Müsteşarlık, Sahil
Güvenlik Komutanlığı, Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel
Müdürlüğü ile ilgili valilik ve belediyelerin temsilcilerinden zarar tespit
komisyonu oluşturulur. Komisyon gerek görürse ilgili diğer kurum ve
kuruluşların temsilcilerini ve uzmanlarını da komisyona çağırabilir. Komisyonun
çalışmalarına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Komisyon, zararların tamamının veya bir kısmının tespitini, bu konuda uzman
Türk veya yabancı kişi ve kuruluşlara yaptırabilir. Bu şekilde tespit edilen
zarar miktarı, komisyon tarafından onaylanması üzerine geçerlilik kazanır.
Tazminat ve ücret talepleri ve ödenmesi
MADDE 11. — Olaydan zarar görenlerin tazminat talepleri ile kirliliğe
müdahale ve kirliliği bertaraf edenlerin ücret talepleri Müsteşarlığa
bildirilir. Müsteşarlık, zararların tespitine ve uyuşmazlıkların giderilmesine
bağlı olarak zararların sorumlu taraflarca tazminini ve ücretlerin ödenmesini
sağlar. Komisyon tarafından belirlenen zarar miktarı üzerinde taraflarca
uzlaşma sağlanması durumunda Müsteşarlık, zararların sorumlu taraf veya
garantöründen talep ve tahsiline ve zarar görenlere dağıtılmasına yetkilidir.
Kirletenin tespit edilememesi halinde Müsteşarlık tarafından kirliliğe müdahale
edilir veya ettirilir.
Müsteşarlık, Bakanlığın ve Dışişleri Bakanlığının görüşlerini alarak bu Kanun
kapsamında kirliliğe neden olan ancak, sorumlu tarafları bulunamayan yabancı
bayraklı gemilerin Türkiye'de neden oldukları zararların tazmini konusunda
bayrak devletinden yardım talep edebilir.
Tazmin ve ödemelere ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Zamanaşımı
MADDE 12. — Bu Kanun kapsamındaki olaylar nedeniyle tazminat taleplerinde
zamanaşımı süresi, diğer kanunlarda daha uzun bir süre öngörülmedikçe, zararın
öğrenildiği ve sorumlu tarafın tespit edildiği tarihten itibaren beş yıl, her
hâlde olayın meydana geldiği tarihten veya olay, olaylar zincirinden meydana
geliyorsa son olayın meydana geldiği tarihten itibaren on yıldır. Zamanaşımı
süresine ilişkin olarak Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşme
hükümleri saklıdır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müdahale Esasları
Bildirim
MADDE 13. — Olaya karışan, olayı gören, duyan veya olaydan haberdar olan
herkes, kirlenme veya kirlenme tehlikesini ilgili makam ve acil müdahale
birimlerine bildirmekle yükümlüdür. Bildirilecek makamlar ve bildirime ilişkin usûl
ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Kirlenmenin tespiti
MADDE 14. — Bakanlık, bir olay sonucu meydana gelen kirlenmenin türü,
kapsamı, miktarı, yayılma yönü ve hızı, muhtemel sonuçları ve bertaraf
yöntemleri konularında gerekli çalışmaları yapar veya yaptırır ve ilgili acil
müdahale birimine bildirir.
Müdahale
MADDE 15. — Olay sonucunda ortaya çıkan kirlenmeye ve kirlenme tehlikesine
müdahale etme yetkisi Müsteşarlığa aittir. Müsteşarlık bu görevi, Bakanlığın
görüşlerini alarak, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ve bu alanda meslek icra
eden veya bu amaçla kurulmuş olan ve merkezi Türkiye'de bulunan şirketlere
yaptırabilir. Bu durum, Müsteşarlığın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ve
görevlendirilen kamu kurum ve kuruluşlarına ve şirketlere, sorumlu taraftan
doğrudan tazminat talep etme yetkisi vermez. Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma
İşletmeleri Genel Müdürlüğünün kurtarma ve yardıma ilişkin hakları saklıdır.
Birinci fıkrada belirtilen yetkiler gerektiğinde Bakanlık tarafından da
kullanılabilir.
Gemilerin veya kıyı tesislerinin neden olduğu kirlenmede, olaya karışan gemiler
ve olay yakınındaki gemiler ile kıyı tesisleri, üzerlerinde bulundurdukları
personel, teçhizat ve malzemelerle sınırlı olarak ilk müdahalede bulunurlar
veya bulundurturlar, yetkili acil müdahale biriminin olaya müdahalesinden sonra
bu birimin talimatlarına uyarlar. Müsteşarlık, gerçekleştirilen müdahale
faaliyetlerini Bakanlığa bildirir.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve bu çerçevede hazırlanmış
acil müdahale plânlarında belirtilen uluslararası işbirliği hükümlerine göre,
Türkiye'ye yabancı acil müdahale unsurlarını davet etmeye veya yabancı ülkelere
Türk acil müdahale ekibi göndermeye ve bunlara ait harcamaları ödemeye veya
talep etmeye, Bakanlığın ve Dışişleri Bakanlığının görüşlerini alarak,
Müsteşarlık yetkilidir.
Acil müdahale birimi olarak görev yapacak özel kuruluşlar ile kamu kurum ve
kuruluşları ve uluslararası işbirliği çerçevesinde davet edilmiş yabancı ülke
acil müdahale unsurlarının müdahale yetkisine ilişkin usûl ve esaslar
yönetmelikle belirlenir.
Müdahale faaliyetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla Müsteşarlık, olay
bölgesinde veya olayla ilgili uygun gördüğü deniz alanlarında deniz trafiğini
geçici olarak askıya alabilir veya değiştirebilir.
Atıkların taşınması ve bertarafı
MADDE 16. — Olay bölgesinde toplanan atıkların uygun bertaraf tesisine
taşınması ve bertarafı,
acil müdahale plânlarında belirlenen esaslara göre yapılır.
Kirlilikten etkilenen alanların tespiti ve rehabilitasyonu
MADDE 17. — Müdahale işlemleri sonrasında, kirlilikten etkilenen alanların
tespiti ve rehabilitasyonu çalışmaları ile kirliliğin insan sağlığı, bitki ve
hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel değerler üzerinde uzun dönemli etkilerinin
tespiti amacıyla Bakanlıkça izleme programları yürütülür.
Acil müdahale plânları
MADDE 18. — Deniz çevresinin petrol ve diğer zararlı maddelerden
kirlenmesinde acil durumlarda müdahaleye ilişkin faaliyetleri ve uluslararası
işbirliğine ilişkin esasları içeren ulusal acil müdahale plânı, Türkiye Acil
Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü ve ilgili kuruluşların görüşü alınmak suretiyle
Müsteşarlıkla koordinasyon sağlanarak Bakanlıkça hazırlanır. Ulusal acil
müdahale plânı ile bölgesel ve yerel düzeydeki acil müdahale plânlarının
hazırlanmasına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Acil durum yönetimine geçilmesi
halinde koordinasyon
MADDE 19. — Bu Kanun kapsamındaki bir olay nedeniyle 10.10.1984 tarihli ve
3056 sayılı Kanunun 11/A maddesi uyarınca Bakanlığın talebi üzerine acil durum
yönetimine geçilmesi
durumunda, bu Kanun kapsamında yetkilendirilecek acil müdahale birimi,
oluşturulacak merkezlerin birer unsuru olarak görev yapar.
Acil durum yönetimine geçilmesini
gerektirmemekle birlikte bu Kanun kapsamında yer alan bir olayın karayı da
etkilemesi durumunda, bu Kanun kapsamında yetkilendirilecek acil müdahale
birimi, birinci fıkrada belirtilen hükümler uyarınca oluşturulacak merkezlerin
birer unsuru olarak görev yapar.
Birinci ve ikinci fıkralarda öngörülen durumlarda, 10 uncu maddede belirtilen
komisyona Türkiye Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü temsilcileri de katılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Uyuşmazlıkların çözümü için hakem tayini
MADDE 20. — Müsteşarlık ile sorumlu taraf veya garantörünün uzlaşması
halinde bu Kanunun uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümü için hakem
veya hakem heyeti tayin edilebilir. Tayin edilen hakemler Türk hukukunu
uygular. Tahkim, ilgisine göre 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu veya
4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu hükümlerine tabidir.
Tehlike altındaki gemilerin uygun, güvenli deniz alanlarına kabulü
MADDE 21. — Tehlike altındaki bir geminin, talebi halinde, uygun, güvenli
deniz alanlarına kabulüne Müsteşarlık yetkilidir. Kabule ilişkin usûl ve
esaslar yönetmelikle belirlenir.
Geminin denetimi ve kolluk görevleri
MADDE 22. — Bir geminin bu Kanun kapsamında bir olaya veya kirliliğe neden
olacağı veya böyle bir risk oluşturacağı yönünde ciddi şüphelerin bulunduğu durumlarda,
Müsteşarlık kesin tespit için gemiyi denetime tâbi tutabilir. Müsteşarlık, bu
yetkisini gerekli gördüğü hâllerde ilgili kurum ve kuruluşlara devredebilir.
Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin tüm asayiş ve kolluk görevleri Sahil Güvenlik Komutanlığı
tarafından yerine getirilir.
Gemi yakıtlarından ve yüklerden kaynaklanan kirlilik
MADDE 23. — Bir olayda, bu Kanuna tâbi olan veya olmayan bir geminin yakıt
olarak taşıdığı petrol veya türevlerinden veya bu Kanuna tâbi olmayan geminin
taşıdığı diğer zararlı maddelerden/yüklerden meydana gelen kirliliğe veya
kirlilik tehlikesine müdahale ve zararların tespit ve tazmininde, bu Kanunun 5
inci maddesinin üçüncü fıkrası ile 8 inci ve 9 uncu maddeleri dışındaki
hükümleri uygulanır. Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşme hükümleri
saklıdır.
Yönetmelikler
MADDE 24. — Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler, ilgili bakanlık
ve kuruluşların görüşü alınmak suretiyle Bakanlık ve Müsteşarlık tarafından
müştereken hazırlanır.
Değiştirilen hükümler
MADDE 25. — 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü
maddesine aşağıdaki (j) bendi eklenmiştir.
j) Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil
Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun hükümleri
kapsamında, acil müdahale plânlarının hazırlanması ve bir olay meydana
geldikten sonra kirliliğe müdahale ve acil müdahale plânlarının icrası için acil
olarak ihtiyaç duyulabilecek hizmet alımı ile araç, gereç ve malzeme alımı,
MADDE 26. — 4734 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesine son fıkrasından
sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Bu Kanunun 3 üncü maddesinin (j) bendine ilişkin esas ve usûller, Maliye
Bakanlığı, Kamu İhale Kurumu ve Denizcilik Müsteşarlığının görüşleri alınarak
Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl; malî sorumluluk sigortasına ilişkin
genel şartlar ile tarife ve talimatlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren en geç altı ay içinde hazırlanır ve Resmi Gazetede yayımlanır.
GEÇİCİ MADDE 2. — Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte faal durumda
bulunan tesislerden, bu Kanunun 5 inci maddesinin son fıkrasına göre
bulundurmak zorunda oldukları personel, malzeme ve ekipmanlara ilişkin
eksiklerini yönetmelikte belirtilen süre içinde tamamlamayanların faaliyetleri
Bakanlık tarafından durdurulur.
Yürürlük
MADDE 27. — Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 28. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
10 Mart 2005