Kanun No. : 5199
Kabul Tarihi : 24.06.2004
Yayımlandığı Resmi Gazete
Tarih – Sayısı : 01.07.2004 – 25509
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İlkeler
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; hayvanların rahat
yaşamlarını ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek,
hayvanların acı, ıstırap ve eziyet çekmelerine karşı en iyi şekilde
korunmalarını, her türlü mağduriyetlerinin önlenmesini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun, amaç maddesi doğrultusunda
yapılacak düzenlemeleri, alınacak önlemleri, sağlanacak eşgüdümü, denetim,
sınırlama ve yükümlülükler ile tâbi olunacak cezaî hükümleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen terimlerden;
a)Yaşama ortamı: Bir hayvanın veya hayvan topluluğunun doğal
olarak yaşadığı yeri,
b) Etoloji: Bir hayvan türünün
doğuştan gelen, kendine özgü davranışlarını inceleyen bilim dalını,
c) Ekosistem: Canlıların kendi aralarında ve cansız
çevreleriyle ilişkilerini bir düzen içinde yürüttükleri biyolojik, fiziksel ve
kimyasal sistemi,
d) Tür: Birbirleriyle çiftleşebilen ve üreme yeteneğine sahip
verimli döller verebilen populasyonları,
e) Evcil hayvan: İnsan tarafından kültüre alınmış ve
eğitilmiş hayvanları,
f) Sahipsiz hayvan: Barınacak yeri olmayan veya sahibinin ya da koruyucusunun ev ve arazisinin sınırları dışında
bulunan ve herhangi bir sahip veya koruyucunun kontrolü ya
da doğrudan denetimi altında bulunmayan evcil hayvanları,
g) Güçten düşmüş hayvan: Bulaşıcı ve salgın hayvan
hastalıkları haricinde yaşlanma, sakatlanma, yaralanma ve hastalanma gibi
çeşitli nedenlerle fizikî olarak iş yapabilme yeteneğini kaybetmiş binek ve yük
hayvanlarını,
h)Yabani hayvan: Doğada serbest yaşayan evcilleştirilmemiş ve
kültüre alınmamış omurgalı ve omurgasız hayvanları,
ı) Ev ve süs hayvanı: İnsan tarafından özellikle evde,
işyerlerinde ya da arazisinde özel zevk ve refakat
amacıyla muhafaza edilen veya edilmesi tasarlanan bakımı ve sorumluluğu
sahiplerince üstlenilen her türlü hayvanı,
j) Kontrollü hayvan: Bir kişi, kuruluş, kurum ya da tüzel kişilik tarafından sahiplenilen, bakımı,
aşıları, periyodik sağlık kontrolleri yapılan işaretlenmiş kayıt altındaki ev
ve süs hayvanlarını,
k) Hayvan bakımevi: Hayvanların rehabilite
edileceği bir tesisi,
l) Deney: Herhangi bir hayvanın acı, eziyet, üzüntü veya uzun
süreli hasara neden olacak deneysel ya da diğer
bilimsel amaçlarla kullanılmasını,
m) Deney hayvanı: Deneyde kullanılan ya
da kullanılacak olan hayvanı,
n) Kesim hayvanı: Gıda amaçlı kesimi yapılan hayvanları,
o) Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını,
İfade eder.
İlkeler
MADDE 4. — Hayvanların korunmasına ve rahat
yaşamalarına ilişkin temel ilkeler şunlardır:
a) Bütün hayvanlar eşit doğar ve bu Kanun hükümleri
çerçevesinde yaşama hakkına sahiptir.
b) Evcil hayvanlar, türüne özgü hayat şartları içinde yaşama
özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da, sahipli hayvanlar gibi yaşamları
desteklenmelidir.
c) Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü
muamelelerden uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
d) Hiçbir maddî kazanç ve menfaat amacı gütmeksizin, sadece
insanî ve vicdanî sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan
veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen koşulları taşıyan gerçek ve tüzel
kişilerin teşviki ve bu kapsamda eşgüdüm sağlanması esastır.
e) Nesli yok olma tehlikesi altında bulunan tür ve bunların
yaşama ortamlarının korunması esastır.
f) Yabani hayvanların yaşama ortamlarından koparılmaması,
doğada serbestçe yaşayan bir hayvanın yakalanıp özgürlükten yoksun
bırakılmaması esastır.
g) Hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının
sağlanmasında; insanlarla diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenlikleri de
dikkate alınmalıdır.
h) Hayvanların türüne özgü şartlarda bakılması, beslenmesi,
barındırılma ve taşınması esastır.
ı) Hayvanları taşıyan ve taşıtanlar onları türüne ve
özelliğine uygun ortam ve şartlarda taşımalı, taşıma sırasında beslemeli ve
bakımını yapmalıdırlar.
j) Yerel yönetimlerin, gönüllü kuruluşlarla işbirliği içerisinde,
sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması için hayvan bakımevleri ve
hastaneler kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini sağlamaları ve eğitim
çalışmaları yapmaları esastır.
k) Kontrolsüz üremeyi önlemek amacıyla, toplu yaşanan yerlerde
beslenen ve barındırılan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısırlaştırılması
esastır. Bununla birlikte, söz konusu hayvanlarını yavrulatmak isteyenler,
doğacak yavruları belediyece kayıt altına aldırarak bakmakla ve/veya dağıtımını
yapmakla yükümlüdür.
İKİNCİ KISIM
Koruma Tedbirleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Hayvanların Sahiplenilmesi, Bakımı ve
Korunması
Hayvanların
sahiplenilmesi ve bakımı
MADDE 5. — Bir hayvanı, bakımının gerektirdiği yaygın
eğitim programına katılarak sahiplenen veya ona bakan kişi, hayvanı barındırmak,
hayvanın türüne ve üreme yöntemine uygun olan etolojik
ihtiyaçlarını temin etmek, sağlığına dikkat etmek, insan, hayvan ve çevre
sağlığı açısından gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.
Hayvan sahipleri, sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre
kirliliğini ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici
tedbirleri almakla yükümlü olup; zamanında ve yeterli seviyede tedbir
alınmamasından kaynaklanan zararları tazmin etmek zorundadırlar.
Ev ve süs hayvanı satan kişiler, bu hayvanların bakımı ve
korunması ile ilgili olarak yerel yönetimler tarafından düzenlenen eğitim
programlarına katılarak sertifika almakla yükümlüdürler.
Ev ve süs hayvanı ve kontrollü hayvanları bulundurma ve
sahiplenme şartları, hayvan bakımı konularında verilecek eğitim ile ilgili usul
ve esaslar ile sahiplenilerek bakılan hayvanların çevreye verecekleri zarar ve
rahatsızlıkları önleyici tedbirler, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı ile eşgüdüm sağlanmak suretiyle, İçişleri Bakanlığı ve ilgili
kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ticarî amaç güdülmeden bilhassa ev ve bahçesi içerisinde
bakılan ev ve süs hayvanları sahiplerinin borcundan dolayı haczedilemezler.
Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar,
hayvanları sahiplenen ve onu üretmek için seçenler annenin ve yavrularının
sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik, fizyolojik ve davranış
karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla yükümlüdür.
Ev ve süs hayvanları ile kontrollü hayvanlardan, doğal yaşama
ortamlarına tekrar uyum sağlayamayacak durumda olanlar terk edilemez;
beslenemeyeceği ve iklimine uyum sağlayamayacağı ortama bırakılamaz. Ancak,
yeniden sahiplendirme yapılabilir ya da hayvan
bakımevlerine teslim edilebilir.
Sahipsiz
ve güçten düşmüş hayvanların korunması
MADDE 6. — Sahipsiz ya da
güçten düşmüş hayvanların, 3285 sayılı Hayvan Sağlığı Zabıtası Kanununda
öngörülen durumlar dışında öldürülmeleri yasaktır.
Güçten düşmüş hayvanlar ticarî ve gösteri amaçlı veya
herhangi bir şekilde binicilik ve taşımacılık amacıyla çalıştırılamaz.
Sahipsiz hayvanların korunması, bakılması ve gözetimi için
yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde, yerel yönetimler yetki ve
sorumluluklarına ilişkin düzenlemeler ile çevreye olabilecek olumsuz etkilerini
gidermeye yönelik tedbirler, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı ile eşgüdüm sağlanarak, diğer ilgili
kuruluşların da görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde
yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi
zorunludur. Bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak
müşahede yerlerinde tutulması sağlanır. Müşahede yerlerinde kısırlaştırılan,
aşılanan ve rehabilite edilen hayvanların
kaydedildikten sonra öncelikle alındıkları ortama bırakılmaları esastır.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatılması ve
hayvan bakımevlerinin çalışma usul ve esasları, ilgili kurum ve kuruluşların
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Hayvan
bakımevleri ve hastanelerin kurulması amacıyla Hazineye ait araziler öncelikle
tahsis edilir. Amacı dışında kullanıldığı tespit edilen arazilerin tahsisi
iptal edilir.
Hiçbir kazanç ve menfaat sağlamamak kaydıyla sadece insanî ve
vicdanî amaçlarla sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan veya bakmak
isteyen ve bu Kanunda öngörülen şartları taşıyan gerçek ve tüzel kişilere;
belediyeler, orman idareleri, Maliye Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
tarafından, mülkiyeti idarelerde kalmak koşuluyla arazi ve buna ait binalar ve
demirbaşlar tahsis edilebilir. Tahsis edilen arazilerin üzerinde amaca uygun
tesisler ilgili Bakanlığın/İdarenin izni ile yapılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvanlara Müdahaleler
Cerrahi
müdahaleler
MADDE 7. — Hayvanlara tıbbî ve cerrahi müdahaleler
sadece veteriner hekimler tarafından yapılır.
Kontrolsüz üremenin önlenmesi için, hayvanlara acı vermeden
kısırlaştırma müdahaleleri yapılır.
Yasak
müdahaleler
MADDE 8. — Bir hayvan neslini yok edecek her türlü
müdahale yasaktır.
Hayvanların, yaşadıkları sürece, tıbbî amaçlar dışında organ
veya dokularının tümü ya da bir bölümü çıkarılıp
alınamaz veya tahrip edilemez.
Ev ve süs hayvanının dış görünüşünü değiştirmeye yönelik veya
diğer tedavi edici olmayan kuyruk ve kulak kesilmesi, ses tellerinin alınması
ve tırnak ve dişlerinin sökülmesine yönelik cerrahi müdahale yapılması
yasaktır. Ancak bu yasaklamalara; bir veteriner hekimin, veteriner hekimliği
uygulamaları ile ilgili tıbbî sebepler veya özel bir hayvanın yararı için
gerektiğinde tedavi edici olmayan müdahaleyi gerekli görmesi veya üremenin
önlenmesi durumlarında izin verilebilir.
Bir hayvana tıbbî amaçlar dışında, onun türüne ve etolojik özelliklerine aykırı hale getirecek şekilde ve
dozda hormon ve ilaç vermek, çeşitli maddelerle doping yapmak, hayvanların
türlerine has davranış ve fizikî özelliklerini yapay yöntemlerle değiştirmek
yasaktır.
Hayvan
deneyleri
MADDE 9. — Hayvanlar, bilimsel olmayan teşhis, tedavi
ve deneylerde kullanılamazlar.
Tıbbî ve bilimsel deneylerin uygulanması ve deneylerin
hayvanları koruyacak şekilde yapılması ve deneylerde kullanılacak hayvanların
uygun biçimde bakılması ve barındırılması esastır.
Başkaca bir seçenek olmaması halinde, hayvanlar bilimsel
çalışmalarda deney hayvanı olarak kullanılabilir.
Hayvan deneyi yapan kurum ve kuruluşlarda bu deneylerin
yapılmasına kendi bünyelerinde kurulmuş ve kurulacak etik
kurullar yoluyla izin verilir.
Etik kurulların kuruluşu, çalışma
usul ve esasları, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile
Sağlık Bakanlığının ve ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Deney hayvanlarının yetiştirilmesi, beslenmesi,
barındırılması, bakılması, deney hayvanı besleyen, tedarik eden ve kullanıcı
işletmelerin tescil edilmesi, çalışan personelin nitelikleri, tutulacak
kayıtlar, ne tür hayvanların yetiştirileceği ve deney hayvanı besleyen, tedarik
eden ve kullanıcı işletmelerin uyacağı esaslar Tarım ve Köyişleri
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Ticareti ve Eğitilmesi
Hayvanların
ticareti
MADDE 10. — Satılırken; hayvanların sağlıklarının iyi,
barındırıldıkları yerin temiz ve sağlık şartlarına uygun olması zorunludur.
Çiftlik hayvanlarının bakımı, beslenmesi, nakliyesi ve kesimi
esnasında hayvanların refahı ve güvenliğinin sağlanması hususundaki
düzenlemeler Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yabani hayvanların ticaretine ilişkin düzenlemeler Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar,
annenin ve yavrularının sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik,
fizyolojik ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla
yükümlüdür.
Hayvanların ticarî amaçla film çekimi ve reklam için
kullanılması ile ilgili hususlar izne tâbidir. Bu izne ait usul ve esaslar
ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Bir hayvan; acı, ıstırap ya da
zarar görecek şekilde, film çekimi, gösteri, reklam ve benzeri işler için
kullanılamaz.
Deney hayvanlarının ithalat ve ihracatı izne tâbidir. Bu
izin, Bakanlığın görüşü alınarak Tarım ve Köyişleri
Bakanlığınca verilir.
Hasta, sakat ve yaşlı durumda bulunan veya iyileşemeyecek
derecede ağrısı veya acısı olan bir hayvanı usulüne uygun kesmek ya da ağrısız öldürme amacından başka bir amaçla birine
devretmek, satmak veya almak yasaktır.
Eğitim
MADDE 11. — Hayvanlar, doğal kapasitesini veya gücünü
aşacak şekilde veya yaralanmasına, gereksiz acı çekmesine, kötü alışkanlıklara
özendirilmesine neden olacak yöntemlerle eğitilemez.
Hayvanları başka bir canlı hayvanla dövüştürmek yasaktır.
Folklorik amaca yönelik, şiddet içermeyen geleneksel gösteriler, Bakanlığın
uygun görüşü alınarak il hayvanları koruma kurullarından izin alınmak suretiyle
düzenlenebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Kesimi, Öldürülmesi ve
Yasaklar
Hayvanların
kesimi
MADDE 12. — Hayvanların kesilmesi; dini kuralların
gerektirdiği özel koşullar dikkate alınarak hayvanı korkutmadan, ürkütmeden, en
az acı verecek şekilde, hijyenik kurallara uyularak ve usulüne uygun olarak bir
anda yapılır. Hayvanların kesiminin ehliyetli kişilerce yapılması sağlanır.
Dini amaçla kurban kesmek isteyenlerin kurbanlarını dini
hükümlere, sağlık şartlarına, çevre temizliğine uygun olarak, hayvana en az acı
verecek şekilde bir anda kesimi, kesim yerleri, ehliyetli kesim yapacak kişiler
ve ilgili diğer hususlar Bakanlık, kurum ve kuruluşların görüşü alınarak,
Diyanet İşleri Başkanlığının bağlı olduğu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Hayvanların
öldürülmesi
MADDE 13. — Kanunî istisnalar ile tıbbî ve bilimsel
gerekçeler ve gıda amaçlı olmayan, insan ve çevre sağlığına yönelen önlenemez
tehditler bulunan acil durumlar dışında yavrulama, gebelik ve süt anneliği
dönemlerinde hayvanlar öldürülemez.
Öldürme işleminden sorumlu kişi ve kuruluşlar, hayvanın kesin
olarak öldüğünden emin olunduktan sonra, hayvanın ölüsünü usulüne uygun olarak
bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler. Öldürme esas ve usulleri
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yasaklar
MADDE 14. — Hayvanlarla ilgili yasaklar şunlardır:
a) Hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, acımasız ve
zalimce işlem yapmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve sıcağa
maruz bırakmak, bakımlarını ihmal etmek, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek.
b) Hayvanları, gücünü aştığı açıkça görülen fiillere
zorlamak.
c) Hayvan bakımı eğitimi almamış kişilerce ev ve süs hayvanı
satmak.
d) Ev ve süs hayvanlarını onaltı
yaşından küçüklere satmak.
e) Hayvanların kesin olarak öldüğü anlaşılmadan, vücutlarına
müdahalelerde bulunmak.
f) Kesim hayvanları ve 4915 sayılı Kanun çerçevesinde
avlanmasına ve özel üretim çiftliklerinde kesim hayvanı olarak üretimine izin
verilen av hayvanları ile ticarete konu yabani hayvanlar dışındaki hayvanları,
et ihtiyacı amacıyla kesip ya da öldürüp piyasaya
sürmek.
g) Kesim için yetiştirilmiş hayvanlar dışındaki hayvanları
ödül, ikramiye ya da prim olarak dağıtmak.
h) Tıbbî gerekçeler hariç hayvanlara ya
da onların ana karnındaki yavrularına veya havyar üretimi hariç yumurtalarına
zarar verebilecek sunî müdahaleler yapmak, yabancı maddeler vermek.
ı) Hayvanları hasta, gebelik süresinin 2/3’ünü tamamlamış
gebe ve yeni ana iken çalıştırmak, uygun olmayan koşullarda barındırmak.
j) Hayvanlarla cinsel ilişkide bulunmak, işkence yapmak.
k) Sağlık nedenleri ile gerekli olmadıkça bir hayvana zor
kullanarak yem yedirmek, acı, ıstırap ya da zarar
veren yiyecekler ile alkollü içki, sigara, uyuşturucu ve bunun gibi bağımlılık
yapan yiyecek veya içecekler vermek.
l) Pitbull Terrier,
Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları
üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve reklamını yapmak;
takas etmek, sergilemek ve hediye etmek.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Hayvan Koruma Yönetimi
BİRİNCİ BÖLÜM
Mahallî Hayvan Koruma Kurulları Teşkilât,
Görev ve Sorumluluklar
İl
hayvanları koruma kurulu
MADDE 15. — Her ilde il hayvanları koruma kurulu,
valinin başkanlığında, sadece hayvanların korunması ve mevcut sorunlar ile
çözümlerine yönelik olmak üzere toplanır.
Bu toplantılara;
a) Büyükşehir belediyesi olan illerde büyükşehir
belediye başkanları, büyükşehire bağlı ilçe belediye
başkanları, büyükşehir olmayan illerde belediye
başkanları,
b) İl çevre ve orman müdürü,
c) İl tarım müdürü,
d) İl sağlık müdürü,
e) İl millî eğitim müdürü,
f) İl müftüsü,
g) Belediyelerin veteriner işleri müdürü,
h) Veteriner fakülteleri olan yerlerde fakülte temsilcisi,
ı) Münhasıran hayvanları koruma ile ilgili faaliyet gösteren gönüllü
kuruluşlardan valilik takdiri ile seçilecek en çok iki temsilci,
j) İl veya bölge veteriner hekimler odasından bir temsilci,
Katılır.
Kurul başkanı gerekli gördüğü durumlarda konuyla ilgili
olarak diğer kurum ve kuruluşlardan yetkili isteyebilir.
İl hayvan koruma kurulu sekretaryasını,
il çevre ve orman müdürlüğü yürütür. Kurul, çalışmalarının sonucunu, önemli
politika, strateji, uygulama, inceleme ve görüşleri Bakanlığa bildirir. İllerde
temsilciliği bulunmayan kuruluş var ise il hayvan koruma kurulları diğer
üyelerden oluşur. Kurul, kurul başkanı tarafından toplantıya çağrılır.
İl hayvan koruma kurulunun çalışma esas ve usulleri
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İl
hayvanları koruma kurulunun görevleri
MADDE 16. — Hayvanları koruma kurulu münhasıran
hayvanların korunması, sorunların tespiti ve çözümlerini karara bağlamak üzere;
av ve yaban hayvanlarının ve yaşama alanlarının korunması ve avcılığın
düzenlenmesi hususlarında alınmış olan Merkez Av Komisyonu kararlarını göz
önünde bulundurarak;
a) Hayvanların korunması ve kullanılmasında onların yasal
temsilciliği niteliği ile bu Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmek,
b) İl sınırları içinde hayvanların korunmasına ilişkin
sorunları belirleyip, koruma sorunlarının çözüm tekliflerini içeren yıllık, beş
yıllık ve on yıllık plân ve projeler yapmak, yıllık hedef raporları hazırlayıp
Bakanlığın uygun görüşüne sunmak, Bakanlığın olumlu görüşünü alarak hayvanların
korunması amacıyla her türlü önlemi almak,
c) Hazırlanan uygulama programlarının uygulanmasını sağlamak
ve sonuçtan Bakanlığa bilgi vermek,
d) Hayvanların korunması ile ilgili olarak çeşitli kişi,
kurum ve kuruluşların il düzeyindeki faaliyetlerini izlemek, yönlendirmek ve bu
konuda gerekli eşgüdümü sağlamak,
e) İlde kurulacak olan hayvan bakımevleri ve hayvan
hastanelerini desteklemek, geliştirmek ve gerekli önlemleri almak,
f) Yerel hayvan koruma gönüllülerinin müracaatlarını
değerlendirmek,
g) Hayvan sevgisi, korunması ve yaşatılması ile ilgili
eğitici faaliyetler düzenlemek,
j) Bu Kanuna göre çıkarılacak mevzuatla verilecek görevleri
yapmak,
İle görevli ve yükümlüdür.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim ve Hayvan Koruma Gönüllüleri
Denetim
MADDE 17. — Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme
yetkisi Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki Bakanlıkça mahallin en büyük
mülkî amirine yetki devri suretiyle devredilebilir.
Denetim elemanlarının nitelikleri ve denetime ilişkin usul ve
esaslar ile kayıt ve izleme sistemi kurma, bildirim yükümlülüğü ile bunları
verecekler hakkındaki usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Yerel yönetimler, ev ve süs hayvanları ile sahipsiz
hayvanların kayıt altına alınması ile ilgili işlemleri yapmakla yükümlüdürler.
Yerel
hayvan koruma görevlilerinin sorumlulukları
MADDE 18. — Özellikle kedi ve köpekler gibi sahipsiz
hayvanların kendi mekânlarında, bulundukları bölge ve mahallerde yaşamaları
sorumluluğunu üstlenen gönüllü kişilere yerel hayvan koruma görevlisi adı
verilir. Bu görevliler, hayvan koruma dernek ve vakıflarına üye ya da bu konuda faydalı hizmetler yapmış kişiler arasından
il hayvan koruma kurulu tarafından her yıl için seçilir. Yerel hayvan koruma
görevlileri görev anında belgelerini taşımak zorundadır ve bu belgelerin her
yıl yenilenmesi gerekir. Olumsuz faaliyetleri tespit edilen kişilerin belgeleri
iptal edilir. Yerel hayvan görevlilerinin görev ve sorumluluklarına, bu
kişilere verilecek belgelere, bu belgelerin iptaline ve verilecek eğitime
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki,
öncelikle köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanların bakımları,
aşılarının yapılması, aşılı hayvanların markalanması ve kayıtlarının
tutulmasının sağlanması, kısırlaştırılması, saldırgan olanların eğitilmesi ve
sahiplendirilmelerinin yapılması için yerel yönetimler tarafından kurulan
hayvan bakımevlerine gönderilmesi gibi yapılan tüm faaliyetleri yerel
yönetimler ile eşgüdümlü olarak yaparlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Korunmasının Desteklenmesi
Mali
destek
MADDE 19. — Ev ve süs hayvanlarının korunması amacıyla
bakımevleri ve hastaneler kurmak; buralarda bakım, rehabilitasyon, aşılama ve
kısırlaştırma gibi faaliyetleri yürütmek için, başta yerel yönetimler olmak
üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara Bakanlıkça uygun görülen miktarlarda
mali destek sağlanır. Bu amaçla Bakanlık bütçesine gerekli ödenek konulur. Bu
ödeneğin kullanımına ilişkin esas ve usuller, Maliye Bakanlığının olumlu görüşü
alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Eğitici
yayınlar
MADDE 20. — Hayvanların korunması ve refahı amacıyla;
yaygın ve örgün eğitime yönelik programların yapılması, radyo ve televizyon
programlarında bu konuya yer verilmesi esastır. Türkiye Radyo ve Televizyon
Kurumu ile özel televizyon kanallarına ait televizyon programlarında ayda en az
iki saat, özel radyo kanallarının programlarında ise ayda en az yarım saat
eğitici yayınların yapılması zorunludur. Bu yayınların % 20'sinin izlenme ve
dinlenme oranı en yüksek saatlerde yapılması esastır. Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu görev alanına giren hususlarda bu maddenin takibi ile yükümlüdür.
Trafik
kazaları
MADDE 21. — Bir hayvana çarpan ve ona zarar veren sürücü,
onu en yakın veteriner hekim ya da tedavi ünitesine
götürmek veya götürülmesini sağlamak zorundadır.
Hayvanat
bahçeleri
MADDE 22. — İşletme sahipleri ve belediyeler hayvanat
bahçelerini, doğal yaşama ortamına en uygun şekilde tanzim etmekle ve ettirmekle
yükümlüdürler. Hayvanat bahçelerinin kuruluşu ile çalışma usul ve esasları
Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görüşü alınmak
suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yasak
ve izinler
MADDE 23. — Bu Kanun kapsamında olan ev ve süs hayvanlarının
ticaretinin yapılması, ithalatı ve ihracatı ile her ne şekilde olursa olsun,
ülkeden çıkarılması ve sokulması ile ilgili her türlü izin ve işlemlerde
Bakanlığın görüşü alınmak kaydıyla Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı yetkilidir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığının
ilgili birimlerince, yıl içinde yapılan ithalat ve ihracat ile ilgili bilgiler
Bakanlığa bildirilir.
Koruma
altına alma
MADDE 24. — Bu Kanunun hayvanları korumaya yönelik
hükümlerine aykırı hareket eden ve bu suretle bulundurduğu hayvanların bakımını
ciddi şekilde ihmal eden ya da onlara ağrı, acı veya
zarar veren kişilerin denetimle yetkili merci tarafından hayvan bulundurması
yasaklanır ve hayvanlarına el konulur. Söz konusu hayvan yeniden
sahiplendirilir ya da koruma altına alınır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Cezai Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
İdari Para Cezası Verme Yetkisi, Cezalar,
Ödeme Süresi, Tahsil ve İtiraz
İdarî
para cezası verme yetkisi
MADDE 25. — Bu Kanunda öngörülen idarî para cezaları
bu Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen denetime
yetkili merci tarafından verilir.
İdari
para cezalarına itiraz
MADDE 26. — İdarî para cezalarına karşı cezanın
tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde idare
mahkemesine dava açılabilir. Davanın açılmış olması idarece verilen cezanın
yerine getirilmesini durdurmaz. Bu konuda idare mahkemelerinin verdiği kararlar
kesindir.
İdarî
para cezalarının ödenme süresi ve tahsili
MADDE 27. — İdarî para cezalarının ödenme süresi
cezanın tebliği tarihinden itibaren otuz gündür.
Ceza vermeye yetkili merciler tarafından, Bakanlıkça
bastırılan ve dağıtılan makbuz karşılığında verilen para cezaları, ilgilileri
tarafından mahallin en büyük mal memurluğuna yatırılır. Yatırılan paranın %
80'i ilgili belediyeye takip eden ay içinde aktarılır. Bu para, tahsisi
mahiyette olup amacı dışında kullanılamaz. Bu Kanuna göre verilecek idarî para
cezalarında kullanılacak makbuzların şekli, dağıtımı ve kontrolü ile ilgili
esas ve usuller yönetmelikle belirlenir.
Öngörülen süre içinde ödenmeyen para cezaları, gecikme zammı
ile birlikte 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre tahsil edilir.
Cezalar
MADDE 28. — Bu Kanun hükümlerine aykırı davrananlara
aşağıdaki cezalar verilir:
a) 4 üncü maddenin (k) bendinin ikinci cümlesi hükmüne aykırı
davrananlara, hayvan başına ikiyüzellimilyon lira
idarî para cezası.
b) 5 inci maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve altıncı
fıkralarında öngörülen hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı ile ilgili
yasaklara ve yükümlülüklere uymayan ve alınması gereken önlemleri almayanlara hayvan
başına ellimilyon lira, yedinci fıkrasında öngörülen
yükümlülük ve yasaklara uymayanlara hayvan başına yüzellimilyon
lira idarî para cezası.
c) 6 ncı maddenin birinci fıkrasına
aykırı hareket edenlere hayvan başına beşyüzmilyon
lira idarî para cezası.
d) 7 nci maddede yazılan cerrahi
amaçlı müdahaleler ile ilgili hükümlere aykırı davrananlara hayvan başına yüzellimilyon lira idarî para cezası.
e) 8 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı, bir hayvan
neslini yok edecek müdahalede bulunanlara hayvan başına yedibuçukmilyar
lira idarî para cezası; ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına uymayanlara
hayvan başına birmilyar lira idarî para cezası.
f) 9 uncu maddede ve çıkarılacak yönetmeliklerinde belirtilen
hususlara uymayanlara hayvan başına ikiyüzellimilyon
lira; yetkisi olmadığı halde hayvan deneyi yapanlara hayvan başına birmilyar lira idarî para cezası.
g) 10 uncu maddede belirtilen hayvan ticareti izni
almayanlara ve bu konudaki yasaklara ve yönetmelik hükümlerine aykırı
davrananlara ikimilyarbeşyüzmilyon lira idarî para
cezası.
h) 11 inci maddenin birinci fıkrasındaki eğitim ile ilgili
yasaklara aykırı davrananlara birmilyarikiyüzellimilyon
lira, ikinci fıkrasına aykırı davrananlara hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası.
ı) 12 nci maddenin birinci
fıkrasına aykırı hareket edenlere hayvan başına beşyüzmilyon
lira; ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon lira idarî para cezası.
j) 13 üncü madde hükümlerine aykırı davrananlara, öldürülen
hayvan başına beşyüzmilyon lira idarî para cezası,
aykırı davranışların işletmelerce gösterilmesi halinde öldürülen hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon lira idarî para cezası.
k) 14 üncü maddenin (a), (b), (c), (d), (e), (g), (h), (ı),
(j) ve (k) bentlerine aykırı davrananlara ikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası; (f) ve (l) bentlerine aykırı davrananlara hayvan başına
ikimilyarbeşyüzmilyon lira idarî para cezası verilir,
kesilmiş ve canlı hayvanlara el konulur.
l) RTÜK’ün takibi sonucunda 20 nci maddeye aykırı hareket ettiği tespit edilen ulusal
radyo ve televizyon kurum ve kuruluşlarına maddenin ihlal edildiği her ay için beşmilyar lira idarî para cezası.
m) 21 inci maddeye aykırı hareket edenlere hayvan başına ikiyüzellimilyon lira idarî para cezası.
n) 22 nci maddeye uymayanlara,
hayvanat bahçelerinde kötü şartlarda barındırdıkları hayvan başına altıyüzmilyon lira idarî para cezası.
o) 23 üncü maddeye aykırı hareket edenlere hayvan başına ikimilyarbeşyüzmilyon lira idarî para cezası.
Bu maddenin (b) bendinde atıfta bulunulan 5 inci maddenin
birinci, ikinci ve beşinci fıkraları ile (o) bendi dışında kalan fiillerin,
veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma gönüllüsü, hayvan
koruma derneği üyeleri, hayvan koruma vakfı üyeleri, hayvan toplama, gözetim
altına alma, bakma, koruma ile görevlendirilmiş olan kişilerce işlenmesi
halinde verilecek ceza iki kat artırılarak uygulanır.
Bu maddede yazılı idarî para cezaları, her takvim yılı
başından geçerli olmak üzere, o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân
edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli, Son ve Geçici Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Birden
fazla hükmün ihlâli
MADDE 29. — Bu Kanunda suç olarak öngörülen fiiller
başka kanunlara göre de suç ise, en ağır cezayı gerektiren kanun hükümleri
uygulanır.
Fiili ile bu Kanunun birden fazla hükmünü ihlal edenlere daha
ağır olan ceza verilir.
Fiillerin
tekrarı
MADDE 30. — Bu Kanunda, ceza hükmü altına alınmış
fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir kat, daha fazla tekrarı halinde üç
kat artırılarak verilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Son ve Geçici Hükümler
Saklı
hükümler
MADDE 31. — 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, 3285
sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ile
1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu hükümleri saklıdır.
GEÇİCİ
MADDE 1. — Bu Kanunun 14 üncü maddesinin (l) bendinde belirtilen
hayvanlardan, yurda bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sokulmuş
olanların sahipleri; üç ay içerisinde hayvan koruma kurullarına bildirimde
bulunarak bunları kayıt altına aldırmak; altı ay içerisinde kısırlaştırarak
kısırlaştırıldıklarına ilişkin belgeleri il hayvan koruma kurullarına teslim
etmek zorundadırlar.
GEÇİCİ
MADDE 2. — Bu Kanun gereğince çıkarılması gerekli bulunan yönetmelikler,
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde hazırlanır.
Yürürlük
MADDE 32. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
30/6/2004