DENİZLERDE VE
YURT YÜZEYİNDE GÖRÜLEN PATLAYICI MADDE VE ŞÜPHELİ CİSİMLERE UYGULANACAK
ESASLARA İLİŞKİN KANUN
Kanun No. :
4536
Kabul Tarihi :
24.02.2000
Yayımlandığı Resmi Gazete’nin
Tarih – Sayısı :
27.02.2000 - 23977
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı; iç sularımızda, kara sularımızda,
uluslararası hukuk kuralları uyarınca egemenlik ve denetimimiz altında bulunan
deniz alanlarında ve bunları etkileyebilecek bir yerde veya yurt yüzeyinde
görülecek yahut ele geçerilecek, patlayıcı madde ve
şüpheli cisimlerin incelenmesine ve zararsız hale getirilmesine ilişkin esas ve
usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Kanun; iç sularımızda, kara sularımızda, uluslararası hukuk
kuralları uyarınca egemenlik ve denetimimiz altında bulunan deniz alanlarında
ve bunları etkileyebilecek bir yerde veya yurt yüzeyinde görülecek yahut ele
geçirilecek, patlayıcı madde ve her türlü şüpheli cisimlerle, bu faaliyetlere
katılacak kamu ve özel kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilere ait
görev ve sorumlulukları kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – Bu Kanunda geçen deyimlerden;
a) Patlayıcı madde: Harp maksatları için kullanılan bütün patlayıcıları, silah
sevk sistemlerini, patlayıcı ihtiva eden ordudonatım
malzemelerini, nükleer silahları ve kimyasal maddeleri de içeren; uçak
bombaları, harp başlıkları, güdümlü ve balistik füzeler, el bombaları,
roketler, ağır silah mühimmatları, mayınlar, el yapımı patlayıcılar,
torpidolar, su bombaları, tahrip kalıpları, payroteknik
malzemeler, kesici veya sevkediciler, elektronik
patlayıcılar ile benzer şekilde patlama sonucu kişide ölüm veya yaralanma,
teçhizat ve binalarda hasara sebep olabilecek her türlü maddeleri,
b) Şüpheli cisim: İçinde patlayıcı madde ihtiva ettiği zannedilen, bulundukları
çevrede tehdit oluşturan veya ne oldukları bilinmeyen cisimleri,
c) Zararsız hale getirme: Bir patlayıcı madde veya şüpheli cismin oluşturduğu
tehdidin ortadan kaldırılmasını,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Denizlerde, Kıyılarda ve Yurt Yüzeyinde Görülen Cisimler
Denizlerde görülen cisimler
Madde 4 – İç sularımızda, karasularımızda, uluslararası hukuk kuralları
uyarınca egemenlik ve denetimimiz altında bulunan deniz alanlarında ve bunları
etkileyebilecek bir yerde seyreden gemiler, her çeşit deniz araçları ve hava
vasıtaları, gördükleri patlayıcı madde ve diğer şüpheli cisimlerin bulundukları
mevkiler ile gidiş yönlerini, renk, şekil, ebat, adet ve buna benzer diğer
tanıtıcı bilgileri, haberleşme araçlarıyla mümkün ise derhal, olmadığı takdirde
ilk varacakları yerden en yakın Deniz Kuvvetleri Komutanlığı veya Sahil
Güvenlik Komutanlığına bağlı deniz birliğine veya diğer askeri birliklere;
askeri birlik yoksa Denizcilik Müsteşarlığı bölge müdürlükleri veya liman
başkanlıklarına; bölge müdürlükleri veya liman başkanlıkları da yoksa, mülki
makamlara bildirirler.
Patlayıcı madde ve şüpheli cisimlerin mevkileri, muhtemel sürüklenme ve gidiş
yönleri ile ilgili bildirimi alan makamlar; durumu derhal denizcilere,
yakındaki deniz birliklerine, Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi
Başkanlığına duyururlar. Bu cisimlerle ilgili olarak alınacak güvenlik
tedbirleri, askeri makamlarca saptanarak derhal uygulanır.
Kıyılarımızda görülen cisimler
Madde 5 – Kıyılarımızda görülen veya bulunan patlayıcı maddeleri,
şüpheli cisimleri, gören veya bulan kişiler tarafından bizzat ya da en uygun haberleşme vasıtası ile en yakın askeri
birliğe; yakında askeri birlik yoksa, mülki makamlara haber verilir. Bildirim,
askeri birlik dışındaki makamlara yapılmış ise durum, bu makam tarafından
derhal en yakın askeri birliğe duyurulur. Bildirilen patlayıcı madde ve şüpheli
cisimler, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı yetkili ekiplerince incelenir, zararsız
hale getirilir.
Yurt yüzeyinde görülen cisimler
Madde 6 – Yurt yüzeyinde görülen veya bulunan patlayıcı maddeleri,
şüpheli cisimleri gören veya bulan kişiler tarafından, bizzat ya da en uygun haberleşme vasıtası ile en yakın mülki
makama haber verilir. Bildirilen patlayıcı madde ve şüpheli cisimler, İçişleri
Bakanlığı yetkili ekiplerince incelenir ve zararsız hale getirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Müdalale, Teknik Yardım ve Bilgi
Verme
Müdahale
Madde 7 – Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarına ait tesislerde
veya sorumluluğundaki arazi ve atış sahalarında bulunan her türlü patlayıcı
madde ve şüpheli cisimlere, ilgili kuvvet komutanlığı yetkili ekiplerince
gerekli müdahale yapılır.
Jandarma Genel Komutanlığına ait tesislerde veya sorumluluğundaki arazi, bölge
ve atış sahalarında bulunan her türlü patlayıcı madde ve şüpheli cisimlere,
Jandarma Genel Komutanlığının yetkili ekiplerince gerekli müdahale yapılır.
Emniyet Genel Müdürlüğüne ait tesislerde veya sorumluluğundaki arazi, bölge ve
atış sahalarında bulunan her türlü patlayıcı madde ve şüpheli cisimlere,
Emniyet Genel Müdürlüğünün yetkili ekiplerince gerekli müdahale yapılır.
Patlayıcı madde ve şüpheli cisimlerin yetkili birimlerce müdahale edilinceye
kadar geçen süre içinde bulundukları şekliyle korunması için gerekli çevre
güvenlik tedbirleri, ilk bilgiyi alan askeri ve mülki makamlarca alınır.
Teknik yardım
Madde 8 – Patlayıcı madde ve şüpheli cisimlere yapılacak her türlü
müdahale ve tesirsiz hale getirme faaliyeti sırasında ihtiyaç duyulduğu
takdirde kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı,
Emniyet Genel Müdürlüğü ve diğer kamu kurum ve kuruluşları arasında araç,
gereç, doküman, personel ve teknik bilgi konularında işbirliği yapılır.
Bilgi verme
Madde 9 – Patlayıcı madde ve şüpheli cisimlerden teknik istihbarat elde
etmek ve gereken karşı tedbirleri alabilmek maksadıyla, güvenlik güçleri
ekiplerince yerleşim bölgelerinde veya yerleşim bölgeleri dışında bulunup
zararsız hale getirilen, istihbarat ve örnek teşkil etme niteliği olan cisimler
hakkında, en kısa zamanda Genelkurmay Başkanlığına bilgi verilir.
Güvenlik güçlerince ele geçirilen el yapısı bombalar veya patlayıcı maddeler
ile bomba niteliğinde olmayan fabrikasyon patlayıcı maddelerden alınan örnekler
ve teknik bilgiler; incelenmek, olayda kullanılanlar ile mukayese edilmek ve
değerlendirilmek üzere ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğüne de gönderilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tedarik
Araç, gereç ve personel tedariki
Madde 10 – Patlayıcı madde ve şüpheli cisimlerin tespiti, nakli,
incelenmesi, muhafazası veya zararsız hale getirilmesi için gerekli araç,
gereç, personel ile bunların ihtiyacı ve giderlerinin sağlanmasından askeri ve
mülki makamlar sorumludur.
Gerçek ve tüzel kişilere ait araç ve gereçlerden faydalanma
Madde 11 – Askeri veya mülki makamlara ait herhangi bir sebepten dolayı
araç ve gereç bulunamadığı takdirde, mahallin en büyük mülki idare amirince,
gerçek ve tüzel kişilere ait araç ve gereçlerden faydalanılır. Bu kişilerden
hizmet kabul edenlere, kira bedelleri veya günlük ücretleri, mahalli rayice
göre pazarlıkla saptanarak en geç doksan gün içinde ödeme yapılır.
Bu koşullarda hizmete istekli çıkmadığı takdirde, mahallin en büyük mülki idare
amirliğince gerekli araçlara el konularak, görevli personele teslim edilir. El
konulan bu araçların sahiplerinin kira bedelleri veya günlük ücretleri, mahalli
rayice göre pazarlıkla veya aşağıdaki fıkraya göre oluşturulacak kurul
tarafından saptanacak bedel üzerinden hak sahiplerine en geç doksan gün içinde
ödenir.
Hizmet sırasında hasara veya kayba uğrayacak araç ve gereçler için verilecek
tazminat, görevi veren mülki makamlarca otuz gün içinde kurulacak bir kurul
tarafından mahalli rayice göre saptanarak, en geç doksan gün içinde ödenir. Bu
kurul; mahallin en büyük mal memuru veya görevlendireceği yetkili ile il trafik
komisyonu ve ticaret odasını temsilen birer
yetkiliden oluşur.
Ödenecek miktarı yeterli bulmayan araç ve gereç sahiplerinin yargı yoluna
başvurma hakları saklıdır.
Bu maksatla gerektiğinde ilgili kamu kuruluşlarından bilirkişi yardımı
istenebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Mali Hükümler
Görev sebebiyle yaralanma, sakatlanma, vefat etme
Madde 12 – Yetkili makamlarca görevlendirildikleri resmen belgelenmek
şartıyla patlayıcı madde ve şüpheli cisimlerin tespiti, nakli, incelenmesi,
muhafazası veya zararsız hale getirilmesi görevleri sırasında yaralanan veya
sakat kalan kamu görevlileri ve kamu görevlisi olmayan kişiler ile vefat
edenlerin kanuni mirasçılarına, 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat
ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu kişilerin diğer
kanunlarda belirtilen hakları saklıdır.
Bu görevlerin ifası sebebiyle yaralanan, sakatlanan veya sağlığı tehlikeye
girenlerin yurt içinde, gerekiyorsa yurt dışında tedavileri ilgili kurumlarınca
yaptırılır.
Ödüllendirme
Madde 13 – Patlayıcı madde ve şüpheli cisimleri gören ve bulan kişiler,
bunların yerini tam olarak tespit edip gerekli ikaz edici işaretlemeleri
yaparak, ilgili makamlara haber verdiklerinde, kendilerine, ele geçen cismin
teknik istihbarat yönünden yurt savunmasına sağlayacağı faydaya göre, 14.7.1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen en yüksek Devlet
memuru aylığı (ek gösterge dahil) brüt tutarını geçmemek
kaydıyla, Genelkurmay Başkanlığının teklifi üzerine Milli Savunma Bakanlığı
bütçesinden ödül verilir.
Giderler
Madde 14 – Patlayıcı madde ve şüpheli cisimlerin tespiti, muhafazası,
nakli, imha edilmesi, zararsız hale getirilmesi veya incelenmesi için bu Kanun
uyarınca yapılacak her çeşit giderler, verilecek ücret, yolluk ve tazminatlar,
Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıkları bütçelerinden ödenir.
ALTINCI BÖLÜM
Cezalar
Madde 15 – Patlayıcı maddeler ile şüpheli cisimlerin incelenmesi veya
zararsız hale getirilmesi amacıyla kullanılmasına ihtiyaç duyulan gerçek ve
tüzel kişilere ait araç ve gereçleri, kabule değer bir sebep bulunmaksızın vermekten
çekinenlere, müdahaleyi gerçekleştiren askeri birliğin komutanının veya
İçişleri Bakanlığına bağlı yetkili ekip amirinin teklifi üzerine, mahallin en
büyük mülki idare amirleri tarafından, her yıl bütçe kanununda gösterilen memur
maaş katsayısının 5 000 rakamı ile çarpılmasından elde edilecek tutar kadar
para cezası verilir.
Kamu kurum ve kuruluşları kendilerine ait araç ve gereçleri talep halinde
ilgililere vermekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen kamu
görevlisine, fiil başka bir suç oluştursa bile, müdahaleyi gerçekleştiren
askeri birliğin komutanının veya İçişleri Bakanlığına bağlı yetkili ekip
amirinin teklifi üzerine, mahallin en büyük mülki idare amirinin kararıyla, her
yıl bütçe kanununda gösterilen memur maaş katsayısının 5 000 rakamı ile
çarpılmasından elde edilecek tutar kadar para cezası verilir.
Bu Kanun kapsamına giren patlayıcı madde ve şüpheli cisimleri gördükleri halde
ilgili makamlara haber vermeyenlere, mahallin en büyük mülki idare amirinin
kararıyla, her yıl bütçe kanununda gösterilen memur maaş katsayısının 5 000
rakımı ile çarpılmasından elde edilecek tutar kadar para cezası verilir.
Verilen kararlar, ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı, tebliğ tarihinden itibaren
yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinden inceleme yapılarak en kısa
sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yürürlükten kaldırılan hüküm
Madde 16 – 17.5.1948 tarihli ve 5202 sayılı Deniz ve Kıyılarında
Görülecek Başıboş Mayın, Patlayıcı Madde ve Şüpheli Cisimlerin Yokedilmesi Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Yönetmelik
Madde 17 – Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, İçişleri
Bakanlığı ile Denizcilik Müsteşarlığının görüşleri alınarak Milli Savunma
Bakanlığınca, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde
çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 18 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 19 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.