GÜMRÜK MUHAFAZA GÖREV YÖNETMELİĞİ

GÜMRÜK MUHAFAZA GÖREV YÖNETMELİĞİ

(Yayımlandığı Resmi Gazete : 07.11.2003 – 25282)

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 – Bu Yönetmelikle, Gümrük Muhafaza Teşkilatına çeşitli kanun, tüzük ve yönetmeliklerle verilmiş görev ve yetkiler ile bu görev ve yetkilerin yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amaçlanmıştır.

Hukuki Dayanak

Madde 2 – Bu Yönetmelik; 18/12/1940 tarihli ve 3944 sayılı Gümrük Muhafaza ve Muamele Sınıfı Memurları Teşkilatı Hakkında Kanun, 02/7/1993 tarihli ve 485 sayılı Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 10/7/2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile 16/7/1956 tarihli ve 6815 sayılı Sınır, Kıyı ve Karasularımızın Muhafaza ve Emniyeti ve Kaçakçılığın Men ve Takibi İşlerinin Dahiliye Vekaletine Devri Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 3 — Bu Yönetmelikte geçen tanımlardan;

Müsteşarlık: Gümrük Müsteşarlığını,

Genel Müdürlük: Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünü,

Gümrük İdaresi veya İdareleri: Gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamını,

Türkiye Gümrük Bölgesi veya Gümrük Bölgesi: Türkiye Cumhuriyeti topraklarını, kara sularını, iç sularını ve hava sahasını kapsayan Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesini,

Kişi: Gerçek ve tüzel kişiler ile hukuken tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat uyarınca hukuki tasarruflar yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklığını,

Serbest dolaşımda bulunan eşya: Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara ait hükümler saklı kalmak kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak Türkiye Gümrük Bölgesine giren eşya ile üretimde kullanılan girdilerin yerli olup olmadığına bakılmaksızın Gümrük Kanununun 18 ve 19 uncu madde hükümlerine göre Türk menşeli sayılan eşyayı,

Gümrük vergileri: Yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat ya da ihracat vergilerinin tümünü,

Gümrük gözetimi: Gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere Gümrük İdareleri tarafından genel olarak uygulanan işlemleri,

Gümrük denetimi: Gümrük mevzuatına ve gereken hallerde gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak diğer hükümlere uyulmasını sağlamak üzere eşyanın muayenesini, belgelerin varlığının ve gerçekliğinin kanıtlanmasını, işletme hesaplarının, defterlerinin ve diğer yazılı belgelerin tetkikini, nakil araçlarının kontrolünü, bagajların ve kişilerin yanlarında ya da üstlerinde taşıdıkları eşyanın kontrolünü, idari araştırmalar ve benzeri diğer işlemlerin yapılması gibi özel işlemlerin yerine getirilmesini,

Eşya: Her türlü madde, ürün ve değeri,

Gümrük rejimi:

a) Serbest dolaşıma giriş rejimini,

b) Transit rejimini,

c) Gümrük antrepo rejimini,

d) Dahilde işleme rejimini,

e) Gümrük kontrolü altında işleme rejimini,

f) Geçici ithalat rejimini,

g) Hariçte işleme rejimini,

h) İhracat rejimini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Teşkilat Yapısı ve Görevler

Taşra Teşkilatının Yapısı

Madde 4 – Taşra teşkilatı; Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlükleri, Başmüdürlüklere bağlı Şube Müdürlükleri ve Gümrük Muhafaza Müdürlükleri ile bu Müdürlüklere bağlı Bölge ve Kısım Amirlikleri şeklinde teşkilatlanmıştır.

Gümrük Muhafaza ve Muamele Sınıfı Memurları

Madde 5 – Taşra teşkilatında görev yapan personel, Gümrük Muhafaza ve Muamele Sınıfı Memurları olmak üzere ikiye ayrılır.

Gümrük Muhafaza sınıfına dahil personel; Gümrük ve Muhafaza Başmüdürü, Başmüdür Yardımcısı, Gümrük Muhafaza Müdürü, Müdür Yardımcısı, Bölge ve Kısım Amiri ile Gümrük Muhafaza Memurlarından oluşur.

Gümrük ve Muhafaza Başmüdürü, Başmüdür Yardımcısı, Müdürler ve Müdür Yardımcıları dışında kalanlar, resmi görevli oldukları zamanlarda niteliği ve şekli yönetmelikle belirlenen resmi kıyafet giymek zorundadırlar. Gümrük Muhafaza sınıfı personelinden, Kaçakçılık, İstihbarat, Takibat ve Narkotik Gümrük Muhafaza Müdürlüklerinde görevli olanlar ile Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerince münhasıran sivil olarak çalıştırılması uygun görülen Gümrük Muhafaza personeli bu hükmün dışındadır.

Muamele sınıfı memurları büro işlerinde çalışırlar, sivil elbise giyerler ve silah taşımazlar.

İdare emrinde yeterli sayıda muamele memuru bulunmaması halinde, Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğünün onayı ile yeteri kadar Gümrük Muhafaza Memuru, geçici olarak muamele işlemlerinde görevlendirilebilir.

Genel Müdürlüğün Görevleri

Madde 6 – Genel Müdürlük, Türkiye Gümrük Bölgesinde; Gümrük Muhafaza ve Muamele Sınıfı Memurları Teşkilatı Hakkında Kanun, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname, 12/6/1933 tarihli ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun, 19/4/1926 tarihli ve 815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye ve Limanlarla Karasuları Dahilinde İcrayı Sanat ve Ticaret Hakkında Kanun, 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 8/6/1936 tarihli ve 3005 sayılı Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayılı Kara Paranın Önlenmesine Dair Kanun, 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili diğer kanun, tüzük ve yönetmeliklerle Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne verilen görevleri yerine getirir.

Gümrük Muhafaza Amirlerinin Sorumlulukları

Madde 7 – Gümrük Muhafaza İdaresine mensup her birimin amirleri, görevlerinin yerine getirilmesinde;

a) Emrindeki görevlilerin daima hazır bulundurulmasından ve görevin zamanında yapılmasından,

b) Görev yaptığı yerin ekonomik, sosyal ve coğrafi yapısını inceleyerek risk analizi yapmaktan,

c) Kaçakçılığı önlemeye ve takibe yönelik gerekli tedbirlerin alınmasından,

d) Bölgesindeki kaçakçılık olaylarıyla ilgili bilgi almaktan, istihbarat çalışmaları yapmaktan ve bunları değerlendirmekten,

e) Birimindeki silah, donanım, haberleşme, nakil araçları ve malzemenin her zaman işler bir halde bulundurulmasından,

f) Emri altında çalışanları eğitmek ve yetiştirmekten,

g) Gümrüklü yer ve sahalarda kamu düzeninin devamını sağlayacak tedbirleri almaktan ve gerekirse ilk müdahalede bulunarak durumu ilgili adli ve idari mercilere intikal ettirmekten,

sorumludurlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Silah Taşıma ve Kullanma

Silah Taşıma ve Kullanma Yetkisi

Madde 8 – Gümrükler Muhafaza Teşkilatında görevli Gümrük Muhafaza Amir ve Memurları; şef, muamele memuru, gemi personeli, şoför, yardımcı hizmetli personeli hariç olmak üzere görevleri sırasında ve görevleri dışında silah bulundurma, taşıma ve görevleri gereğince kullanma yetkisine sahiptirler.

Silah Kullanmanın Usul ve Esasları

Madde 9 – Gümrük Bölgesine Gümrük Kanunu gereğince belirlenen kapı ve yollardan başka yerlerden girmek, çıkmak veya geçmek yasaktır.

Bu yerlerde rastlanacak kişi ve her nevi taşıma araçları yetkili memurlar tarafından durdurulur ve kişilerin eşya, yük ve üzerleri ile varsa taşıma araçları aranır.

"Dur" uyarısına uymayan kişiler için önce havaya ateş edilmek suretiyle uyarı yinelenir. Bu uyarıya da uyulmaz ise görevli memurlar durmaya zorlayacak şekilde silah kullanmaya yetkilidir. Ancak, silahla karşılığa yeltenilmesi veya meşru müdafaa durumuna düşülmesi hallerinde yetkili memurlar doğrudan hedefe ateş edebilir. Memurların silah kullanmalarından dolayı haklarında soruşturma ve kovuşturma açılması halinde, bağlı bulunduğu kurum tarafından avukat sağlanır ve avukatlık ücreti kurumlarınca karşılanır.

Demiryolu araçlarına ilişkin işlemler istasyonlardaki beklemeleri sırasında uygulanır.

Kaçakçılığı önleme, izleme ve soruşturmakla yükümlü olanlar, gümrük bölgesindeki her nevi deniz araçlarına yanaşıp yük ve belgelerini incelemeye yetkilidir. Görevlilerin yanaşmasına izin vermeyerek kaçan veya kaçmaya teşebbüs eden her nevi deniz araçlarına uluslararası deniz işaretlerine göre telsiz, flama, mors ve benzeri işaretlerle durması ihtar olunur. Bu ihtara uymayan deniz araçlarına uyarı mahiyetinde ateş edilir. Buna da uymayıp kaçmaya devam ettiği takdirde durmaya zorlayacak şekilde üzerine ateş edilir.

İKİNCİ KISIM

Türkiye Gümrük Bölgesine Giren ve Bölgeden Çıkan Deniz, Kara ve Hava Taşıtlarının Kontrolü

BİRİNCİ BÖLÜM

Ortak Hükümler

Taşıtların Türkiye Gümrük Bölgesine Girişi ve Bölgeden Çıkışı

Madde 10 – Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve Bölgeden çıkış gümrük kapılarından yapılır. Hava taşıtlarının, yetkili gümrük idaresinin bulunduğu havalimanlarına inmesi ve buralardan kalkış yapması gerekir.

Türkiye Gümrük Bölgesinin giriş noktalarındaki gümrük kapıları ile içeride bulunan gümrük kapıları arasında belirli yolların takip edilmesi zorunludur. Giriş ve çıkış kapıları ile bunları birbirine bağlayan yollar ve hava taşıtlarının Türkiye Gümrük Bölgesinde inebilecekleri gümrük işlemi yapılan havalimanları ilgili kamu kuruluşlarının görüşleri alınarak, Müsteşarlıkça tespit edilir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.

Beklenmeyen haller ve mücbir sebeplerle gümrük kapıları dışından Türkiye Gümrük Bölgesine girildiği veya zorunlu olan yollar izlenemediği takdirde, söz konusu yükümlülüğe tabi olan ya da onun adına hareket eden kişiler, bu durumu en yakın Gümrük İdaresine bildirerek, getirilen eşyanın bulunduğu hal ve mahalden İdareyi haberdar etmek zorundadır.

Aksine hareket edenler hakkında, Gümrük Kanunu uyarınca usulsüzlük cezası uygulanmak üzere konu ilgili Gümrük İdaresine intikal ettirilir.

Gümrük kapıları dışında kalan yerlerden izinsiz olarak eşya ithal veya ihraç edildiğini veya buna teşebbüs edildiğini tespit eden veya bu yönde herhangi bir bilgi edinen Gümrük Muhafaza İdaresi konuyu gümrük işlemlerini yapmaya yetkili en yakın Gümrük İdaresine bildirerek, durumu ayrıca Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu çerçevesinde incelemeye alır. Gümrük Muhafaza İdaresince yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, bu fiillerin kaçakçılık suçları kapsamına girdiğinin anlaşılması halinde, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri ve diğer yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak gerekli soruşturma tamamlanır. Olay, soruşturma evrakları ile birlikte ilgili Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirilir.

Gümrük Gözetim ve Denetimine Tabi Olan Taşıtların Kontrolü

Madde 11 – Türkiye Gümrük Bölgesine giren ve Bölgeden çıkan kara, deniz, hava ve demiryolu taşıtları gümrük kontrol ve gözetimine tabidir.

Gümrük Yönetmeliğinin gelen ve giden kara taşıtlarının kontrolü hakkındaki hükümleri saklı kalmak kaydıyla, taşıtların kontrolü Gümrük Muhafaza İdaresinin kontrolle görevlendireceği Gümrük Muhafaza personeli tarafından yapılır. Taşıtların aranması gereken hallerde durum, aramayı gerektiren nedenler de belirtilmek suretiyle tutanakla tespit olunur.

Taşıt sahibi, acentası veya bunlar adına hareket etmeye yetkili kişiler, bu kontrolün yapılmasını temin etmek üzere süresi içerisinde geliş ve gidiş bildirimlerinin yapılması ile gerekli önlemlerin alınması ve yerine getirilmesiyle yükümlüdürler.

Bu kontroller sırasında, gemiler ile gemilerin yükü ve bunlara ait gerekli bütün defter, belge ve kayıtlar incelenebilir. Durumun zorunlu kılması halinde, ambarlar ve eşya bulunan diğer yerler mühür altına alınır.

Taşıtların kontrolü günün her saatinde yapılabilir.

Gümrük Muhafaza İdaresi bulunmayan yerlerde taşıtların kontrolü ilgili Gümrük İdarelerince yapılır. Ayrıca, Genel Müdürlük bu taşıtların kontrolü amacıyla mobil kontrol ekipleri oluşturabilir.

Gözetim Önlemleri

Madde 12 – Türkiye Gümrük Bölgesine giren kara, deniz ve hava taşıtlarının gümrük denetimi tamamlanıncaya kadar, Türkiye Gümrük Bölgesinden giden taşıtların ise denetimden sonra söz konusu bölgeyi terk etmelerine kadar, her türlü eşyanın taşıtlara alınmasını veya taşıtlardan çıkarılmasını, taşıtlardan yolcu indirilmesini veya taşıtlara yolcu bindirilmesini önleyecek tedbirler alınır. Söz konusu taşıtlar ile eşya ve yolcuların gümrük denetimi dışında bırakılmaması için gerekli gümrük gözetim işlemleri, Gümrük Muhafaza İdarelerince yerine getirilir.

Gözetim ve Denetime Tabi Taşıtların Kontrolünün Yapılacağı Yerler

Madde 13 – a) Kara Taşıtları: Türkiye Gümrük Bölgesine gelen ve bu Bölgeden giden kara taşıtlarının kontrolü sınır gümrük kapılarında, Gümrük İdaresinin sınırdan içeride bulunması halinde ise ilgili Gümrük İdaresinde yapılır.

b) Demiryolu Taşıtları: Türkiye Gümrük Bölgesinin dışından gelen trenler Gümrük İdaresi bulunan ilk istasyonda, Türkiye Gümrük Bölgesinden gidecek trenler ise sınır istasyonunda kontrol edilir.

c) Deniz Taşıtları: Yabancı limanlardan gelen ve Türk liman ve nehirlerine girecek gemiler, Müsteşarlıkça saptanan yerlerde ya da yolda kontrole tabi tutulur. Yabancı limanlara gidecek gemiler ise sırasıyla yük alacağı bütün limanlarda kontrole tabi tutulur.

d) Hava Taşıtları: Türkiye’ye gelen ve Türkiye’den giden hava taşıtlarının kontrolü indikleri veya kalktıkları ve yetkili Gümrük İdaresi bulunan havalimanlarında yapılır.

Yurtdışı Seferden Yurtiçi Sefere Geçen Taşıtlar

Madde 14 — Yurtdışına yük ve yolcu taşıyan milli hava ve deniz taşıtlarının yurtdışı seferlerini tamamlayarak yurtiçi sefere geçmeleri halinde Gümrük Muhafaza Memurları tarafından ihrakiye, kumanya ve demirbaş listeleri incelenerek miktarları bir tutanakla tespit edilir ve sonuçları gerekli işlemlerin yapılması için ilgili Gümrük İdaresine iletilir.

Yurtiçi seferden yurtdışı sefere geçen milli hava ve deniz taşıtlarına da aynı işlem uygulanır.

Kontrol Esnasında Karşılaşılan Usulsüzlüklere İlişkin Yapılacak İşlemler

Madde 15 – Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve diğer ceza koyan kanunların hükümlerine göre taşıt veya eşya hakkında yapılacak adli takibat mahfuz olmak üzere, Gümrük Kanununa ilişkin para cezaları uygulanmasını gerektiren usulsüzlüklerin Gümrük Muhafaza İdarelerince tespiti halinde, olay tutanağa bağlanarak konuyla ilgili belgelerle birlikte cezayı uygulayacak Gümrük İdarelerine intikal ettirilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Gelen Deniz Taşıtlarının Kontrolü

Gemilerin İzleyeceği Yol

Madde 16 – Türkiye Gümrük Bölgesi dışındaki limanlardan gelen gemiler, Gümrük Bölgesine girmelerinden itibaren beklenmeyen haller ya da mücbir sebepler olmadıkça ya da gümrük denetimi gerektirmedikçe, gidecekleri limana göre mutat olan rotayı değiştiremez, yolda duramaz, başka gemilerle temas edemez ve Gümrük İdaresi bulunmayan yerlere yanaşamazlar.

Türkiye limanları arasında düzenli sefer yapan ve acentesi bulunan gemiler de serbest dolaşımda olmayan eşya alması ya da yolda yabancı bir limana uğraması durumunda yukarıdaki fıkrada belirlenen hükme tabidirler.

Yabancı limanlardan gelip Türk limanlarına veya nehirlerine girecek olan gemiler gümrük denetlemesi yapılmak üzere belirli yerlerde durur ya da yol keserler.

Beklenmeyen durumlar ya da mücbir sebeplerle izlenmesi zorunlu olan yolları izlemeyen ya da Türkiye karasularında taşıdığı eşyayı denize atan, karaya çıkaran, başka bir taşıta aktaran ya da bu eşyayı toplayan gemilerin kaptanları ya da onun adına hareket eden kişiler, eşyanın gümrük statüsünün belirlenmesi ve diğer önlemlerin alınması amacıyla gecikmeksizin en yakın Gümrük veya Gümrük Muhafaza İdaresine bu durumu ve eşyanın bulunduğu hal ve yeri bildirmek zorundadır. Şayet bildirim Gümrük İdaresine yapılmış ise, söz konusu İdare yapılan bu bildirimi gerekli önlemlerin alınabilmesini teminen en kısa zamanda aynı yerde görevli Gümrük Muhafaza İdaresine bildirir. Bu eşyanın gümrük denetimine olanak verecek ve daha sonra belirlenen veya uygun görülen bir Gümrük İdaresine götürülmesinin gerektiği durumlarda yapılacak refakat ve gümrük gözetimi görevleri Gümrük Muhafaza İdaresi tarafından yerine getirilir.

Türkiye Gümrük Bölgesine giren gemilerin; rota değiştirmesi, yolda durması, başka gemilerle temas etmesi, gümrük gözetimi yapılması için yol kesmemesi veya Gümrük İdaresi bulunmayan yerlere yanaşması durumunda, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile ilgili diğer kanunlar çerçevesinde konu araştırılır. Ayrıca, Gümrük Kanunu uyarınca usulsüzlük cezası uygulanmak üzere, konu ilgili Gümrük İdaresine bildirilir.

Limanlara Gelecek Gemilerin Gümrük ve Gümrük Muhafaza İdaresine Bildirilmesi

Madde 17 – Yabancı limanlardan gelen yerli ve yabancı gemilerin limana varışlarından en az üç saat önce sahip veya acentesi tarafından yazılı olarak mahalli Gümrük ve Gümrük Muhafaza İdaresine bilgi verilir. Bu bilgi, geminin ne zaman, ne kadar yolcu ve yük ile gelmesi veya gitmesinin muhtemel bulunduğuna, nereye demirleyeceğine, limanda ne kadar kalacağına ve hangi limana gideceğine dair bilgileri kapsar.

Bilgi verme yükümlülüğüne uyulmaması durumunda, geminin hareketine izin verilmeyerek Gümrük Kanunu uyarınca usulsüzlük cezası uygulanmak üzere konu ilgili Gümrük İdaresine bildirilir. Bilgi verilmesinden sonra geminin hareketine izin verilir.

Sağlık Muayenesinden ve Pasaport Giriş-Çıkış İşlemlerinden Önce Gümrük Muhafaza Memurlarınca Yapılacak Görevler

Madde 18 – Gemiler limana varışlarında Gümrük Muhafaza İdaresinin kontrolle görevli memurları tarafından karşılanır. Sağlık muayenesi ve pasaport giriş-çıkış işlemleri bitinceye kadar dışarıdan gözetim altında bulundurularak, denize bir şey atılmaması, dışarıdan bir şey alınmaması, dışarıya bir şey verilmemesi, sağlık memurları ve gereken hallerde veteriner, pasaport işlemleri ile görevli polis memurları ve kendilerine refakat eden acente memurlarından başka hiç kimse ile temas edilmemesi, vazife icabı temas edenlerin de vergiye tabi veya yasak eşya ve maddeleri gemiye gizlice sokup çıkarmamaları hususunda gerekli tedbirler alınır.

Soru Kağıdı ve Gemideki Belgelerin Görülmesi

Madde 19 – Gemide sağlık muayene işlemleri bittikten sonra EK-1’de yer alan Soru Kağıdı kaptan tarafından tanzim edilerek kontrolle görevli Gümrük Muhafaza görevlilerine ibraz edilir.

Gümrük Muhafaza görevlileri de soru kağıdındaki bilgileri gemi kaptanından istenilecek geminin tasdikli seyir jurnali, yükleme veya taşıma belgeleri ile karşılaştırırlar. Lüzumu halinde yine karşılaştırma yapmak amacıyla, kaptanlar geminin devri çark defterini ve yakıt listesini, atık maddelerini en son boşalttığı limanda düzenlenen belge ile talep edilen diğer belgeleri de Gümrük Muhafaza Memuruna göstermekle yükümlüdürler.

Türk Bayraklı gemilerin kaptanları gemideki yakıt ve kumanyalarına ilişkin bilgileri içeren EK-2/A, EK-2/B Yakıt ve Kumanya İşlemleri Formlarını doldurarak kontrol işlemlerini yapan Gümrük Muhafaza Memuruna verir. Kaptanlar, manifesto harici olarak alınmış veya manifestoya dahil edilmeksizin taşınması adet olmuş eşyayı da araştırmadan önce memurlara beyan ederler.

Soru kağıtları gemilerin uğrayacakları liman sayısına göre düzenlenir. Düzenlenen soru kağıtları Kontrol Muhafaza Memuru ve ilgililerce imzalanır.

Soru Kağıtlarının Saklanması

Madde 20 – Soru kağıtlarının bir örneği yükleme veya taşıma belgelerinin tasdikli bir örneği ile birlikte Gümrük İdaresine gönderilir. Örnekleri alan Gümrük ve Gümrük Muhafaza İdareleri bunları tarih sırası ile ayrı bir dosya içinde 5 yıl süre ile saklarlar.

Deniz Taşıtlarının Kontrolü ile Çevre Sağlığı Açısından Her Türlü Atık Maddelerin Kontrol ve Denetimi

Madde 21 – Gümrük Muhafaza Memurları, kaptanın verdiği soru kağıdındaki bilgilere itibar ederler. Soru kağıdındaki bilgilerin kendi içinde veya diğer belgelerle çelişkili olması ya da şüphe veya ihbar bulunması halinde, EK-3’de yer alan Arama Formu düzenlenir; yükleme veya taşıma belgeleri ve diğer belgelerle birlikte geminin gizli yerlerini, ambar, bölme ve girişlerini gösteren plan istenilerek, bu belgelere göre geminin kontrolüne geçilir. Kontrol sırasında, geminin depoları, büfe, kiler, koğuş ve bagaj yerleri gözden geçirilir. Gerek görülmedikçe, eşya yüklemeye mahsus ambarlar dışarıdan kontrol edilir. Bu kontroller sırasında gerekli görülen yerler mühür altına alınır, bu mühürler geminin hareketinden önce Gümrük Muhafaza Memurları tarafından sökülür.

Kontrol neticesinde, gerek görülmesi halinde, Gümrük Muhafaza İdaresi tarafından aşağıdaki işlemler yapılır:

a) Serbest dolaşımda olmayan ve başka limanlara çıkarılacak olan eşyanın bulunduğu ambarların kapakları mühürlenir.

b) Geminin kontrolü tamamlanmadan hiç kimsenin gemi ile temasına ve gemiden yük alıp vermesine izin verilmez.

c) Gemilerde şüphe veya ihbar hallerinde yapılan arama sırasında kaçak, yasak ya da yükleme veya taşıma belgelerinde kayıtlı olmayan eşyaya rastlanırsa, süre kaydı olmaksızın aramaya devam edilir ve gemi ile yüküne zarar verilmemesine azami dikkat edilerek sonuçlandırılır.

Arama neticesinde çıkacak kaçak, yasak ya da yükleme veya taşıma belgelerine kaydedilmemiş eşya için yasal işlemler yapılır ve durum ayrıca ilgili Gümrük İdaresine yazı ile bildirilir. Düzenlenen tutanaklar bu yazılara eklenir ve birer nüshası İdarede saklanır.

d) Yapılan kontroller sonucunda, gemide bulunan atık maddelerin karasularımızda boşaltılmasını önlemeye yönelik gerekli tedbirler alınır. Atık madde boşaltımının tespiti halinde, Su Ürünleri Kanunun 33 üncü maddesi gereğince, Gümrük Muhafaza Teşkilatı mensupları, bu Kanunla ve bu Kanuna istinaden konulan yasaklardan dolayı, bu Kanun şümulüne giren suçlar hakkında zabıt varakası tutmaya, suçta kullanılan istihsal vasıtalarını zaptetmeye, bunları 34 üncü madde hükmü mahfuz kalmak şartıyla adli mercilere teslim etmeye vazifeli ve yetkilidirler. Buna ilaveten, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 8 inci maddesi uyarınca her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle yükümlüdürler. Kirletme yasağına uymayan gemiler ile deniz taşıtlarına ilişkin olarak aynı Kanunun 22 nci maddesindeki cezaların tatbiki için, durum en yakın Mülki İdare Amirine bildirilir.

Şüphe halinde içinde transit eşya bulunan düzensiz seferli yabancı ve Türk gemilerinin ambar kapakları ve bu gibi eşya konmuş sair yerleri Türkiye karasularında mühür altına alınabileceği gibi, gerektiğinde bu gemilere memur da eşlik ettirilebilir.

Gemilerin Gözetim Altında Tutulmaları

Madde 22 – Gümrük İdarelerinin izni olmadan gemiden eşya ve yolcu çıkarılmasına veya gemiye bindirilmesine ya da gemiden atılmasına engel olmak üzere, gemiler dışarıdan gözetim altında tutulur, ihbar veya şüphe bulunan durumlarda gemilerde Gümrük Muhafaza Memurları görevlendirilir.

Serbest Dolaşıma Girecek Gemilerin Muayenesi

Madde 23 – Yabancı ülkelerden satın alınarak Türk limanlarına ilk defa serbest dolaşıma girmek üzere gelen gemilerin içlerinde mevcut demirbaş eşya, kumanya, yakıt ve tüketim malzemelerine ilişkin listeler Gümrük Muhafaza İdaresince gemide yapılacak tespit ve tasdikini müteakip tanzim edilecek tutanağa eklenir. Ayrıca, bu listelerin bir örneği geminin serbest dolaşıma giriş işlemini yapacak ilgili Gümrük İdaresine gönderilir.

Serbest dolaşıma giriş işlemi yapılan gemiye ait demirbaş listelerinin bir örneği Genel Müdürlüğe, merkezde oluşturulacak arşivde saklanmak üzere gönderilir.

İç Hatlara Tahsis Olunan Milli Gemilerin Muayenesi

Madde 24 – Dış hatlara sefer yaparlarken sonradan devamlı veya geçici olarak iç hatlara tahsis olunan milli gemiler, haklarında ihbar olsun veya olmasın mutlak suretle Gümrük Muhafaza İdaresince kontrol ve aramaya tabi tutulur. Arama neticesi bir tutanakla tespit edilerek ilgili Gümrük İdaresine bildirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Giden Deniz Taşıtlarının Kontrolü

Gümrük Kontrolüne Tabi Gemiler

Madde 25 – Türk liman ve iskelelerinden yabancı limanlara hareket edecek yerli ve yabancı gemiler, gümrük kontrolüne tabi tutulmadan hareket edemezler. Aksi halde Gümrük Kanunu uyarınca usulsüzlük cezası uygulanmak üzere konu, ilgili Gümrük İdaresine bildirilir.

Araştırma ve Arama Yapılacak Gemiler

Madde 26 – Şüphe veya ihbar bulunduğu hallerde, bu durum bir tutanakla tespit edilir ve gemiler Gümrük Muhafaza İdaresinin kontrolle görevli muhafaza memurları tarafından araştırılarak, gerektiğinde aramaya tabi tutulur. Yapılan işlem sonuçları, mutlak suretle, araştırma ve aramaya katılan Gümrük Muhafaza Amir ve Memurları tarafından imzalanan bir tutanakla belirlenir.

Yabancı limanlara ilk defa hareket edecek olan milli gemiler, limanda bulundukları süre içerisinde dışarısı ile temas halinde olduklarından, yük almadan evvel gemide gümrük denetlemesi dışında kalmış herhangi bir eşya bulunup bulunmadığı hususunda aramaya tabi tutulurlar.

Hareketten Evvel Gümrük İdarelerinden İzin Alınması

Madde 27 – Gemilerin sahip veya acenteleri, yabancı limanlara hareketten en az üç saat önce ilgili Gümrük İdaresine haber vermeye ve bu Gümrük İdaresinden izin almaya mecburdurlar.

Türkiye limanları arasında düzenli sefer yapan ve acentesi bulunan ya da gümrükle ilişiği bulunmayan gemilerin Gümrük Yönetmeliğinin 7 nolu ekinde yer alan Hareket İzin Kağıtları, Gümrük İdaresi tarafından geciktirilmeksizin verilir.

Acentesi olmayan gemilerin Hareket İzin Kağıtları, yükleme veya taşıma belgeleri ya da boş geldiklerine dair dilekçeleri alınmadıkça verilmez.

Tatil günlerinde boş veya yüklü olarak gelip yine aynı günlerde boş veya yüklü olarak gidecek gemilere, limana gelişlerinden önce acenteleri tarafından çalışma saatleri dahilinde ilgili Gümrük İdarelerine müracaat edildiği takdirde Hareket İzin Kağıtları bu Gümrük İdarelerince verilir.

Gümrük İdaresinin kapalı olduğu tatil günlerinde ve gümrüklerde işlem görmeyip boş olarak giden gemilerin Hareket İzin Kağıtları Gümrük Muhafaza İdaresi tarafından verilir.

Gümrük işlemleri tamamlanıp harekete hazır olan gemiler, Gümrük İdaresi ile liman başkanlığınca verilen Hareket İzin Kağıtlarının Gümrük Muhafaza Memurları tarafından kontrol edilmesinden sonra limandan ayrılabilir.

Birçok İskeleden Yük ve Yolcu Alan Gemilerin Kontrolü

Madde 28 – Yabancı ülkelere götürülmek üzere birçok Türk liman ve iskelesinden yük ve yolcu alan gemiler, aynı Gümrük İdaresinin sorumluluğunda bulunan liman ve iskeleler hariç, diğer liman ve iskelelerin hepsinde yukarıda belirtilen maddeler çerçevesinde ayrı ayrı kontrole tabi tutulur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çanakkale ve İstanbul Boğazlarından Geçen Gemiler

Boğazlara Gelen veya Boğazlardan Geçen Gemiler Hakkında Yapılacak Bildirimler

Madde 29 – Yabancı limanlardan Çanakkale veya İstanbul Boğazlarına veya Limanlarına veya bu Boğazlardan geçerek bir Türk limanına gidecek olan gemilerin geliş gün ve saatleri ile gerekli diğer bilgiler, ilgili acenteler tarafından İstanbul’da Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğüne veya bu Başmüdürlükçe belirlenecek Gümrük Muhafaza Müdürlüğüne, Çanakkale’de ise Çanakkale Gümrük Muhafaza Müdürlüğüne bu Yönetmeliğin 17 inci maddesindeki esaslar çerçevesinde yazılı olarak bildirilir.

İstanbul Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü veya bu Başmüdürlükçe belirlenecek Gümrük Muhafaza Müdürlüğü ile Çanakkale Gümrük Muhafaza Müdürlüğünce, ilgili acentenin yazılı bildirimine istinaden, Boğazlardan geçen gemilerin gidecekleri Marmara veya diğer Türk limanlarındaki Gümrük Muhafaza İdarelerine, bu gemiler hakkında faks veya elektronik posta yolu ile bilgi verilir.

Bu şekilde bilgilendirilen varış limanındaki Gümrük Muhafaza İdareleri, bu bildirimleri düzenli bir şekilde kayıt ve takip altında tutarlar. Makul bir süre içinde gelmeyen gemiler hakkında, aynı yer Gümrük İdaresi ile koordineli olarak, faks veya elektronik posta gönderen İdare başta olmak üzere güzergah üzerindeki muhtemel diğer varış limanları, Gümrük Muhafaza İdareleri nezdinde geminin akıbeti ile ilgili girişimde bulunmak suretiyle takibe geçilir.

Gemilerin Kontrolü

Madde 30 – Yabancı limanlardan gelerek İstanbul veya Çanakkale Boğazından geçip bir Türk limanına gidecek olan gemilerin denetimleri, şüphe veya ihbar olmadıkça, varacakları ilk Türk Limanında yapılır. Şüphe veya ihbar olduğunda ya da geminin sahip veya acentesi tarafından gemi denetiminin ilk varış limanı yerine Boğazlarda veya yolda yapılmasının yazılı olarak talep edildiği durumlarda, bu talep Boğazlardaki ilgili Gümrük Muhafaza İdaresince incelenerek uygun görülmesi halinde yerine getirilir. Şüphe veya ihbar olan durumlara ilişkin saptamalar tutanağa bağlanır. Gümrük Muhafaza İdaresince gerek görüldüğü hallerde refakat memuru verilebilir.

İstanbul veya Çanakkale Boğazından girerek birden fazla Türk limanına uğrayacak gemilerin ilk varış limanında Gümrük Muhafaza görevlileri tarafından yapılacak kontroller sırasında düzenlenecek soru kağıtları, müteakip varış limanları sayısı kadar fazla nüsha düzenlenerek gemi kaptanına verilir.

Boğazlarda, yolda veya ilk varış limanında kontrolleri yapılmış gemiye ait soru kağıtları, müteakip varış limanında veya limanlarında gemi kaptanı tarafından Gümrük Muhafaza görevlilerine ibraz edilir.

Gümrük Muhafaza görevlilerince kaptana, ibraz ettiği soru kağıdındaki beyan ve bilgilere ilave etmek istediği bir husus bulunup bulunmadığı sorularak, durum soru kağıdı üzerinde belirtilir. Soru kağıdının kaptan tarafından imzalanmasından sonra işlemler tamamlanır.

Bir ihbar veya ciddi bir şüphe olmadıkça, birinci fıkrada belirtildiği şekilde kontrolleri yapılmış olan gemiler ayrıca bir kontrole tabi tutulmazlar.

Transit Gemilerin Kontrol Edilemeyeceği

Madde 31 – Boğazlardan transit geçen gemiler, Montrö Mukavelenamesi ve Ticaret ve Seyrüsefain Antlaşmalarındaki en ziyade müsaadeye mazhar millet kayıtları gereğince kontrole tabi tutulmazlar. Bu gemiler dışarıdan gözetim altında bulundurulur.

Transit Gemilerden Serbest Pratika Alanların Kontrolü

Madde 32 – Limanlarımızda ve Boğazlarda 48 saatten fazla bekleyen transit gemilerin serbest pratika almaları zorunludur. Bu süreyi aşan transit gemiler, serbest pratika almaları sağlandıktan sonra diğer gemiler gibi gümrük kontrolüne tabi tutulurlar.

Dış Hatlara Sefer Yapan Gemilere Giriş ve Çıkış

Madde 33 – Yabancı limanlara sefer yapan milli gemilerimize ve limanlarımıza gelen yabancı bayraklı gemilere iş gereği veya başka geçerli sebeplerle girip çıkmak isteyen ilgililer için, Dış Hatlara Sefer Yapan Gemilere Giriş ve Çıkışın Düzenlenmesi Hakkındaki 5/1806 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilip 18/11/1961 tarihli ve 10961 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Yönetmelik ve çıkartılacak yönergeler kapsamında işlem yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Gelen ve Giden Demiryolu Taşıtlarının Kontrolü

Gelen ve Giden Trenler

Madde 34 – Türkiye’ye gelen trenler kontrolden evvel, sınırdan itibaren Gümrük İdaresi bulunan ilk istasyona kadar, Türkiye’den gidecek trenler de kontrolden sonra, Gümrük İdaresi bulunan son hudut istasyonundan Türkiye Gümrük Bölgesini terk edinceye kadar, yolda zorlayıcı bir neden olmadıkça duramazlar, yolcu ve eşya alıp indiremezler. Zorlayıcı sebeplerden ileri gelen durma, yolcu ve eşya indirip bindirmelerinden, Gümrük veya Gümrük Muhafaza İdareleri haberdar edilir.

Türkiye Gümrük Bölgesine giren demiryolu taşıtlarının denetimi bitmeden ya da Gümrük İdaresinin izni olmadan trenin vagonlarında ekleme, çıkarma veya değiştirme yapılamaz.

Bu yükümlülüğe uymayanlar hakkında Gümrük Kanununa göre usulsüzlük cezası uygulamak üzere ilgili Gümrük İdaresine bilgi verilir.

Zorunlu görülen hallerde gerekli önlemler alınarak, kontrol ve muayeneden önce yukarıda belirtilen değiştirme işlemleri yapılabilir.

Verilmesi Zorunlu Liste ve Belgeler

Madde 35 – Yabancı ülkelerden gelen veya yabancı ülkelere giden trenler Gümrük İdareleri bulunan sınır istasyonlarına geldiğinde karşılayıcı ve uğurlayıcılarla temas edilmeyecek ve eşya alınıp verilmesini önleyecek şekilde gerekli tedbirler Gümrük Muhafaza İdaresince alınır.

Demiryolu İdaresinin yetkili memuru, sınır gümrüğü ile diğer gümrüklerde gümrüklenecek eşya veya Türkiye’den transit geçirilecek eşyanın yükleme veya taşıma belgelerini Gümrük ve Gümrük Muhafaza Memurlarına derhal verir, tren boş gelmişse durumu yazı ile Gümrük ve Gümrük Muhafaza İdarelerine bildirir.

Gümrük denetlemesi biten trenlere Gümrük İdaresince hareket izin belgesi verilir. Gümrük Muhafaza İdaresince de, kontrol işlemini müteakiben trenin hareketine izin verilir ve hareket edene değin gözetim altında bulundurulur.

Trenin Muayenesi ve Eşliğine Gümrük Muhafaza Memuru Verilecek Haller

Madde 36 – İlgili belgelerin alınmasından sonra, gerek duyulması halinde, Gümrük Muhafaza İdaresinin kontrolle görevli memurları tarafından öncelikle depolar, yük ve posta vagonlarının tender ve lokomotifleri ile yolcu vagonları, büfe, lokanta, mutfak ve furgonlar ve sair gizli yerler kontrol edilir.

Kontrolleri ilk hudut durağında yapılmayacak veya tekrar Türkiye’ye girmek üzere yabancı topraklardan geçecek trenlerin eşliğine gerektiğinde Gümrük Muhafaza Memurları verilir.

ALTINCI BÖLÜM

Diğer Kara Taşıtlarının Kontrolü

Gelen ve Giden Diğer Kara Taşıtları

Madde 37 – Türkiye Gümrük Bölgesine giren veya Bölgeden çıkan taşıtlar gümrük gözetimine tabidir. Bunlar, yürürlükteki hükümlere uygun olarak, Gümrük İdareleri tarafından denetlenir. Karayolu ile Türkiye Gümrük Bölgesine gelen taşıtların denetlenmesi bitmeden veya ilgili Gümrük İdaresinin izni alınmadan söz konusu taşıtlara yük ve yolcu alınıp verilemez ve taşıt yoluna devam edemez. Aksine hareket edenler hakkında Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Gümrük Kanunu uyarınca usulsüzlük cezası uygulanmak üzere konu ilgili Gümrük İdaresine iletilir.

Gelen ve giden diğer kara taşıtlarının kontrol ve muayenelerinin Gümrük İdaresince bitirilmesini müteakip, gümrüklü sahadan çıkışlarına, gümrük işlemlerinin tamamlandığını gösterir belgelerin görülmesinden sonra hudut kapısındaki Gümrük Muhafaza İdaresince müsaade edilir.

Yetkili Gümrük İdaresi hudut kapısından daha içeride bulunduğu takdirde, taşıt ve eşya Gümrük Muhafaza İdaresinin gözetimi altında en kısa yoldan bu gümrüğe götürülür.

YEDİNCİ BÖLÜM

Hava Taşıtlarının Kontrolü

Gelen ve Giden Hava Gemilerine Ait Zorunluluklar ve Yasaklar

Madde 38 – Yabancı ülkelerden Türkiye’ye gelen veya Türkiye’den yabancı ülkelere gidecek olan hava gemileri, yetkili Gümrük İdaresinin bulunduğu havalimanlarına inmek veya buralardan kalkmak ve gemilerini gümrük kontrolüne tabi tutturmakla yükümlüdürler.

Gelen hava gemilerinin gümrük kontrolleri yapılmadan önce, giden hava gemilerinin kontrolleri yapıldıktan sonra, yolcu veya yük alıp vermeleri, gemi, yolcu ve yük için tehlike teşkil etmedikçe yere eşya atmaları ve Gümrük İdaresi bulunmayan havaalanı ve limanlarına inmeleri yasaktır.

Gelişte denetlemeden önce, gidişte denetlemeden sonra, Türkiye’ye zorunlu iniş yapan hava gemilerinin kaptan pilotları, durumu derhal en yakın Gümrük Muhafaza İdaresine bildirmek zorundadırlar.

Ancak, zorunlu inişlerde kaptan pilot Gümrük İdarelerine müracaat edemeyecek halde ise, mahalli idare amirleri durumu doğrudan doğruya Gümrük Müsteşarlığına bildirirler.

Hava gemilerinden, önceki fıkrada belirtilen zorunluluklardan dolayı eşya atıldığı takdirde, durum derhal kaptan pilotlar veya diğer ilgililer tarafından en yakın Gümrük veya Gümrük Muhafaza İdaresine bildirilir.

Türkiye’ye gelen ve Türkiye’den giden hava taşıtlarının kontrolü, (3) nüsha kendinden karbonlu olarak düzenlenen ve EK-4’te yer alan Geliş/Gidiş Kontrol ve Arama Formu ile yapılır.

Gelen Hava Gemilerinin Kontrolü

Madde 39 – Yabancı memleketlerden gelen hava gemilerinin acentaları, uçağın geliş-gidiş saatlerine ilişkin olarak önceden ilgili Gümrük Muhafaza İdaresine yazılı bilgi verirler. Bu hava gemileri, Türkiye’de ilk inecekleri havameydan ve limanlarındaki Gümrük Muhafaza Memurları tarafından derhal gözetim altına alınır. Gümrük Muhafaza Memurlarınca, yolcu ve eşyaların gözetim altında gümrüğe sevki temin olunmakla beraber, geminin taşıma veya yük belgeleri, yolcu ve personel listeleri ile milli hava gemilerine ait kumanya ve akaryakıt listeleri alınarak incelenir.

Hava gemisinde başka bir hava meydanına çıkarılacak eşya varsa, Gümrük Muhafaza Memurları bunlara ait yük veya taşıma belgelerini görür.

Gümrük Muhafaza İdaresince kontrol edilen her türlü belge, denetimi yapan memur ya da grup kontrol amiri tarafından kaşelenerek imzalanır ve birer nüshaları İdarede saklanır.

Yurtdışından gelen hava gemileri yolcu ve eşyası ile yükleri boşaltılarak gümrüğe sevk olunduktan sonra, Gümrük Muhafaza Memurları tarafından aranarak EK-4’te yer alan Geliş/Gidiş Kontrol ve Arama Formu düzenlenir.

Yurtdışından gelen hava gemilerinin içinde; yükleme veya taşıma belgeleri, personel eşya listesi ile kumanya ve yakıt listelerine kaydedilmemiş ya da bu listelerdeki miktardan fazla eşya, kumanya ve akaryakıt bulunup bulunmadığı incelenir. Aykırılık halinde durum tutanakla tespit edilir ve kaçakçılığa konu olması durumunda gerekli soruşturma yürütülerek, konu görevli Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirilir. Ayrıca ilgili Gümrük Müdürlüğüne de bilgi verilir.

Kısa bir süre kalacak ve bu süre içinde Gümrük Muhafaza Memurlarının gözetimi altında tutulabilecek hava gemileri için bu madde hükümleri uygulanmaz ve bunlar dışarıdan gözetim altında bulundurulur.

Giden Hava Gemilerinin Kontrolü

Madde 40 – Yabancı memleketlere giden hava gemileri, Türkiye’den kalkacakları en son hava limanında kontrolle görevli Gümrük Muhafaza Memurları tarafından kontrol edilerek, manifesto dışında ve ihracı yasak eşya mevcut olup olmadığı, kumanya ve akaryakıt yerlerindeki mühürlerin sağlam bulunup bulunmadığı incelenerek EK-4’te yer alan Geliş/Gidiş Kontrol ve Arama Formu düzenlenir. Daha önce vurulmuş mühürler hareketten evvel sökülür.

Kontrol işlemleri yolcular hava gemisine binmeden yapılır.

Kontrolden Müstesna Hava Gemileri

Madde 41 – Türk Hava Kuvvetlerine ait hava harp gemilerinden ve hükümetin izni üzerine gelen yabancı devletlerin hava harp gemilerinden özet beyan aranmaz. Ancak, bu hava gemileriyle yurda eşya getirildiği takdirde, bunlar bir liste ile gümrük işlemlerinden sorumlu Gümrük İdaresine bildirilir.

Türk Hava Kuvvetlerine ait hava gemileriyle getirilen komutan ve diğer mürettebata ait eşyanın da bir listesi bu kişilerin komutanları tarafından düzenlenip onaylanır ve iniş meydanına en yakın Gümrük İdaresine gelişlerinden sonra en geç 24 saat içerisinde verilerek, eşyanın gümrük muayene işlemine tabi tutulması temin edilir.

Aksine hareketlerde ilgililer hakkında kanuni kovuşturma yapılır.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Gümrükçe Onaylanmış Bir İşlem veya Kullanıma Tabi Tutulana Kadar Yapılacak Yükleme, Boşaltma, Kontrol ve Gözetim İşlemlerinde Gümrük Muhafaza Görevlileri Tarafından Yapılacak İşlem ve Görevler

BİRİNCİ BÖLÜM

Gözetim

Yükleme ve Boşaltma İşlemleri

Madde 42 – Gümrük İdaresinden izin alınmadan, Gümrük Yönetmeliğinin ilgili kısmında belirtilen kontrol işlemleri bitirilmeden ve Gümrük Muhafaza İdaresine bilgi verilip yükleme-boşaltma yerlerinde gerekli denetim sağlanmadan gerek gemilerden ve diğer taşıtlardan veya liman araçlarından gemilere ve diğer taşıtlara ve gerekse geçici depolama yeri ve antrepolardan gemilere ve diğer taşıtlara eşya aktarılamaz.

Gümrük İdaresine özet beyan veya özet beyan olarak kullanılan ticari ya da resmi belge verilmeden taşıtlardan eşya boşaltılmaz.

Gümrük Bölgesi içerisinde, Gümrük İdaresinin izin ve denetimi altında yapılacak yükleme ve boşaltma işlemleri sırasında, gerek duyulması halinde, Gümrük Muhafaza Memurlarının da hazır bulunmalarını temin etmek üzere, Gümrük İdarelerince yükleme ve boşaltmalardan Gümrük Muhafaza İdareleri haberdar edilir.

Mükellefler, Gümrük ve Gümrük Muhafaza Memurlarının hazır bulunmalarını sağlamak üzere nakil araçlarını temin etmek ve gerekli diğer önlemleri almak zorundadırlar.

Gümrük Kanununun 45 inci maddesi çerçevesinde, eşyanın tamamen veya kısmen acilen boşaltılmasını gerektiren kaçınılmaz bir tehlikenin varlığı nedeniyle Gümrük İdaresinin haberdar edildiği ancak henüz izin alınamadığı durumlarda, gereken önlemlerin alınabilmesini teminen durumdan en yakın Gümrük Muhafaza İdaresi de haberdar edilir.

Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde, Gümrük Kanunu uyarınca usulsüzlük cezası uygulanmak üzere, konu ilgili Gümrük İdaresine bildirilir.

Hava Taşıtlarındaki Boşaltma ve Yüklemelerde Yapılacak İşlemler

Madde 43 – Hava taşıtlarındaki boşaltma ve yüklemelerde de, yerine göre, yukarıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde işlem uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Transit

Transit Edilecek Eşyaya Refakat

Madde 44 – Gümrük İdaresi tarafından muayene edilen transit eşyasına Gümrük Muhafaza Memuru eşlik ettirilebilir.

Transit Geçen Gemilerin Gözetimi

Madde 45 – Türkiye karasularından geçen ve hakkında ihbar bulunan veya şüphe edilen transit gemilerin ambar kapakları veya bu gibi eşya konulan diğer yerleri mühür altına alınabilir. Bu gemilere Gümrük Muhafaza Memuru eşlik ettirilebilir veya gemiler seyir halinde iken dış gözetim altında tutulabilir.

Bir Türk Limanına Çıkarılmış Eşyanın Başka Türk Limanlarına Transitinin Milli Gemilerle Yapılacağı

Madde 46 – Bir Türk limanından başka bir Türk limanına transit olunacak eşyayı, yalnız Türk bandıralı gemiler nakledebilir.

Hem kabotaj, hem de serbest dolaşıma girmemiş eşyayı birlikte taşıyan Türk bandıralı gemilerin sahip, kaptan veya acenteleri, bu iki türlü eşyanın birbirine karışmaması için, gereğine göre, bunları ayrı yer ve bölümlere koymak veya Gümrük İdaresince uygun görülecek tedbirleri almak zorundadır. Bu durumda, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın konulduğu bölümler mühür altına alınabileceği gibi gerektiğinde gemilerde, varış limanlarına kadar, ilgili Gümrük Muhafaza İdaresince Gümrük Muhafaza Memuru da refakatle görevlendirilebilir.

Türk bandıralı geminin kazan ve makineleri ile teknesinde ortaya çıkan bir arıza sebebiyle yoluna devam edememesi halinde; eşya sahibi, taşıyıcısı veya temsilcisi tarafından ilgili liman başkanlığı ve Gümrük İdaresinden izin alınarak yük, kurtarma amacıyla Gümrük Muhafaza Memurlarının gözetimi altında yabancı bir gemiye aktarılabilir.

Yabancı bir limana götürmek üzere Türk limanlarından eşya alan yabancı bayraklı gemilerin kazaya uğraması, makinelerinin bozulması, haciz altına alınması, sefer değiştirmesi için emir alması gibi yoluna devamına engel olan nedenlerden ötürü yükünü bir Türk limanında başka bir gemiye nakletmesine izin verilir. Yabancı bir limana sevk edilmek üzere, bir Türk limanından diğer bir Türk limanında bulunan başka gemilere taşınacak söz konusu eşyanın nakliyatının yabancı bandıralı gemilerle yapılmasına da, nakliyatın deniz üstünde olması şartıyla izin verilir. Ancak bu durumda, Gümrük Muhafaza İdaresi tarafından gerekli tedbirler alınarak söz konusu hususlar bir tutanakla tespit edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Gümrüklü Yer ve Sahalar ile Antrepo ve Geçici Depolama Yerlerinde Gözetim

Gümrüklü Yer ve Sahaların Gözetim, Takip ve Muhafazası

Madde 47 – Gümrük işlemleri yapılan gümrüklü yer ve sahaların gözetim, takip ve muhafazası ile kamu güvenliğinin sağlanmasından Gümrük Muhafaza İdareleri görevli ve sorumludurlar. Gümrük Muhafaza İdareleri bu görevin yerine getirilmesine yönelik olarak anılan yer ve sahaların giriş-çıkış noktaları ile görevin gerektirdiği diğer noktalarda nöbet yerleri ihdas ederler, ayrıca gerek duyulması halinde saha devriyeleri oluşturabilirler. Zorunluluk görüldüğü hallerde kaçak eşya ambarlarında da Gümrük Muhafaza Karakolu oluşturulabilir.

Gümrük Muhafaza İdareleri; kişi, eşya ve taşıtların gümrük işlemleri tamamlanmadan gümrüklü yer ve sahalardan çıkmalarını önlemeye yönelik olarak her türlü tedbiri almakla yükümlüdürler.

Gümrüklü yer ve sahaların gözetim, takip ve muhafazasına yönelik olarak; giriş çıkış yapmak üzere gümrüklü sahaya gelen tüm taşıtlar kapıda görevli Gümrük Muhafaza Memurları tarafından bilgisayara, bilgisayar bulunmaması halinde araç giriş-çıkış kayıt defterlerine kaydedilir. Gümrüklü sahaya giren kişilerin giriş-çıkış kayıtlarının da bilgisayarla yapılması mümkündür. Gümrüklü yer ve sahalara giriş-çıkışta kullanılacak bilgisayar sistemlerinin kullanım ve işleyiş usul ve esasları Genel Müdürlükçe çıkartılacak talimatlarla düzenlenir.

Türkiye ile yabancı memleketler arasında belirli yük ve yolcu seferleri yapan kara, deniz ve hava işletmeleri, Gümrük Kanunu hükümlerine göre gerekli gümrük denetlemeleri ve işlemlerini yapmak ve kolaylaştırmak üzere yolcu salonları, geçici depolama yerleri ve antrepolarda görevli Gümrük ve Gümrük Muhafaza Memurlarının çalışmalarına elverişli bürolar ve gözetleme kulübelerini yapmaya ve buralarını döşemeye; telefon, teknik cihaz ve aletleri ve bunların aydınlatma ve ısıtma gibi ihtiyaçlarını parasız olarak temin etmeye ve gümrük kapılarından gümrük denetlemesine tabi kimselerle diğerlerinin ihtilatını önlemeye yönelik her türlü tesislerin temini hususlarında Müsteşarlığın taleplerini aynı şekilde yerine getirmekle yükümlüdürler.

Antrepolar ve Geçici Depolama Yerlerinde Gümrük Muhafaza Görev ve Hizmetleri

Madde 48 – Geçici depolama yerlerinin giriş ve çıkış kapıları ile sahalarının gözetim ve takip görevi Gümrük Muhafaza Memurları tarafından yerine getirilir. Gerek duyulması halinde, genel ve özel antrepolarda da gözetim ve takip görevi yapmak üzere Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğünce Gümrük Muhafaza Memuru görevlendirilebilir. İşletme idareleri bu yerlerde görev yapacak Gümrük ve Gümrük Muhafaza Memurlarının çalışmaları için gerekli çalışma koşullarını sağlamakla yükümlüdürler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Serbest Bölgeler

Serbest Bölgelerde Yapılacak Gümrük Muhafaza Görev ve Hizmetleri

Madde 49 – Serbest bölgelerin sınırları ile giriş ve çıkış noktaları Gümrük Muhafaza İdarelerinin gözetim ve denetimine tabidir. Haklarında ihbar ya da suç emaresi bulunmadığı takdirde, varsa tatbik edilmiş mühürlerin açılmasına gerek olmadan, serbest bölgeye giren ve buradan çıkan eşya ve yük taşıyan araçların belgeleri kontrol edilir. Suç emaresi veya ihbar bulunan hallerde, oluşturulacak ekip tarafından araç ve yükünün kontrol ve araması yapılır; arama neticesi tutanağa bağlanır.

Serbest bölgelere giren ve buralardan çıkan yük araçları dışındaki araçlar, bu bölgelerin giriş-çıkış kapılarında görev yapan Gümrük Muhafaza Memurları tarafından aranabilir. Arama neticesinde gümrük işlemine tabi tutulması gerektiği halde tutulmadığı tespit edilen eşya ve ilgilileri hakkında gerekli inceleme ve soruşturma Gümrük Muhafaza İdaresi tarafından yürütülür.

Serbest Bölgeden Çıkan veya Bu Bölgeye Giren Kişilerde Aranılacak Belgeler

Madde 50 – Serbest bölgelere girilebilmesi ve bu bölgelerden çıkılabilmesi için;

a) Serbest Bölge Giriş İzin Belgesi,

b) Serbest Bölge Görev Kartı,

c) Serbest Bölge Özel İzin Belgesinden birinin kapılarda görevli Gümrük Muhafaza Memurlarına ibraz edilmesi gerekir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Yolcu, Yat ve Balıkçı Tekneleri ile İlgili İşlemler

BİRİNCİ BÖLÜM

Yolcu İşlemleri

Yolcu ve Yolcu Sayılmayanlar

Madde 51 – Yolcu deyimi; ticaret, tahsil, ziyaret, tedavi veya turizm gibi herhangi bir amaçla kısa veya uzun süre kalmak üzere, yabancı bir ülkeden kara, demiryolu, deniz veya havayollarından biriyle Türkiye Gümrük Bölgesine gelen yabancı bir ülkede oturan Türkler ile yabancılar veya herhangi bir amaç ile gittikleri yabancı ülkeden kesin veya geçici olarak dönen Türkiye’de oturan Türkler ve yabancılar ile Türkiye’den aynı amaçlarla ve aynı yollarla yabancı bir ülkeye giden benzeri Türk ve yabancıları ifade eder.

Kara, deniz ve hava nakil araçlarının sevk ve idaresinde, yolcu ve eşyaya ait hizmetlerde yolculuk süresince görevli şahıslar yolcu sayılmazlar.

Yolcuların Gümrük Gözetim ve Denetimi

Madde 52 – Türkiye Gümrük Bölgesine giren ve buradan çıkan her şahıs; yolcu ve turistler ile kara, deniz ve hava nakil araçlarının, kaptan, süvari, pilot, kondüktör, şoför, tayfa gibi bütün personeli gümrük gözetim ve denetimine tabidir.

Yolcular, gemi adamları, diğer taşıt görevlileri ile bunlar dışındaki şahıslar, taşıtlara gidiş ve gelişlerinde ancak gümrük yolcu salonlarından veya gümrük denetlemesi altındaki iskele ve yerlerden geçebilirler.

Gümrük denetlemesi, gerek Gümrük Kanununda gerekse diğer kanun, tüzük, kararname ve yönetmeliklerde yazılı hükümlere göre yukarıdaki fıkrada belirtilen şahısların birlikte taşıdıkları ve beraberinde getirdikleri veya kendilerinden önce ya da sonra gelen eşya ile Türk ve yabancı para ve dövizleri veya eşyadan gümrük adına veya başka bir idare nam ve hesabına alınması gereken vergi ve ücretlerle ithal, ihraç ve transit yasaklık ve kısıntılarına taalluk eder.

Gümrük Muhafaza Memurları, rıhtıma yanaşan veya açıkta demirleyen gemi yolcularının rıhtım veya iskeleye çıktıkları, tren yolcularının peronlara geldikleri, her türlü kara nakil araçlarıyla, uçak yolcularının araçlardan indikleri yerden gümrük denetlemesine tabi tutulacakları yolcu salonlarına kadar veya gümrük denetlemesine tabi tutulmalarını takiben bu araçlara binene kadar, karşılayıcı ve uğurlayıcılarla temas etmelerini ve bu kişilerle eşya alıp vermelerini önleyecek tedbirleri alırlar.

Gümrük salonlarında, giden yolcuların gümrük denetlemesinden sonra araçlara binmelerine, gelen yolcuların da araçlardan indikten sonra gümrük denetlemelerinin tamamlanmasına kadar takip edecekleri güzergah Gümrük Muhafaza görevlileri tarafından gözetim altında tutulur.

Yolcu salonlarında, görevliler ve yolcuları karşılayıcı ve uğurlayıcılara ilişkin Sivil Hava Meydanları, Limanlar ve Sınır Kapılarında Güvenliğin Sağlanması, Görev ve Hizmetlerin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri, yukarıda zikredilen tedbirlerin uygulanması sırasında göz önünde bulundurulur.

İKİNCİ BÖLÜM

Yat İşlemleri

Tanımlar

Madde 53 – Bu kısımda geçen tanımlardan;

Türk Limanları Yat Kayıt Belgesi (Transit Log): Türk Bayraklı yatlar ile yabancı limanlardan gelen veya Türkiye’de kışlayan yabancı bayraklı yatların vardıkları ilk Türk limanında veya kışlamak üzere kaldıkları son bağlama yerinde yapacakları beyan ve işlemlerin yer aldığı Türk Limanları Yat Kayıt Belgesini (Transit Log),

Yat: Yat tipinde inşa edilmiş gezi ve spor amacıyla yararlanılan taşıyacakları yatçı sayısı 36’yı geçmeyen yük ve yolcu gemisi niteliğinde olmayan tonilato belgesinde "Ticari Yat" veya "Özel Yat" olarak belirlenen deniz araçlarını,

Özel Yat: Ticari amaçla kullanılmayan, en fazla 12 yatçı taşıyan, yat sahibi veya sahipleri ile misafirlerinin yatçı olarak bulunduğu deniz araçlarını,

Ticari Yatlar: Ticari amaçla yolcu taşıyan ve en fazla 36 yolcu kapasitesinde inşa edilen deniz araçlarını,

Yatçı: Türk ve yabancı bayraklı özel yatlarda gezi ve spor amacıyla, yat sahibi ve yat sahibinin ailesi ile misafirlerini,

Yat Sahibi: Tonilato belgesinde "yat sahibi" olarak yazılan kişiyi,

ifade eder.

Yabancı Yatçı

Madde 54 – Yabancı turistler ile asıl ikametgahı Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan Türk vatandaşları kendilerine ait veya başkalarına ait yatlarda yatçı olarak bulunurlar.

Yabancı bayraklı özel yatlar, Türkiye’de ancak yabancı yatçılar tarafından kullanılır. Yatın kullanılması sırasında yat sahibinin yatta bulunması gerekir.

Sahibi içinde olmayan yatların kullanılması ile ilgili "Yat Turizmi Yönetmeliği" ve Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye ve Limanlarla Karasuları Dahilinde İcrayı Sanat ve Ticaret Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.

Gezi ve sportif amaçla, Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli yatlarla giriş yapan veya başka bir vasıta ile giriş yaptıktan sonra bu yatlardan kiralayan yabancı yatçıların faaliyetleri, "Yat Turizmi Yönetmeliği" esaslarınca yolcu taşımacılığı sayılmadığından bunlar da yabancı yatçı kabul edilir. Ancak bu yatların seferleri sırasında;

a) Yatta bulunmayanların kira sözleşmeleri,

b) Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişi olmamaları,

aranır.

Türk Yatçı

Madde 55 – Türk Yatçı tanımına; Türk limanları arasında "özel yat kayıt belgesi" ile seyreden, Transit Log belgesi ile Türkiye’ye giriş-çıkış yapan, Türkiye’de gezi ve spor amacıyla bulunan, ticari gaye gütmeyen yat sahibi veya diğer şahıslar girmektedir.

Yat Yolcusu

Madde 56 – Türk ve yabancı uyruk farkı gözetmeksizin, asıl ikametgahı Türkiye Gümrük Bölgesinde bulunan ve belirli bir ücret karşılığında;

a) Yat Turizmi Yönetmeliğinin 18-19-20 nci maddeleri kapsamındaki yatlar hariç olmak üzere, Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgeli,

b) Diğer ticari Türk bayraklı, yatlarda bulunan şahıslar yat yolcusudur.

Yat Demirbaş Eşyasının Takibi

Madde 57 – Yat sahibi ve sorumlularının yata ait demirbaş eşyalarına ilişkin vermiş oldukları listede veya demirbaş kayıt defterinde beyanları aksine herhangi bir hususun tespiti halinde, Gümrük Mevzuatı ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerince işlem yapılır.

Yurt dışından yatlar için gelen yedek parçaların girişine yat sahiplerinin veya kaptanının başvurusu üzerine demirbaş defterine kaydedilmek ve Gümrük Muhafaza birimlerine haber verilmek suretiyle izin verilir.

Değiştirilen eski parçalar gümrüğe terk veya teslim edilmediği veya gümrükçe teslim alınması mümkün görülmediği hallerde, eşya yurt dışı edilmek üzere kaptan veya sorumlusuna teslim edilir.

Yatların Kabotaj İşlemleri

Madde 58 – Türkiye’de kışlayan veya yabancı bir limandan gelerek Türkiye’ye giriş yapan her türlü yabancı bayraklı özel yatların liman içinde veya Türk limanları arasında kullanılmasına yalnızca sahibi içinde olmak şartıyla izin verilebilir. Çok sahipli yabancı bayraklı yatlar ile yabancı kulüp, dernek veya birliklere ait yatlar yılda en fazla 4 sahibi tarafından kullanılabilir. Bu çeşit yatlara yat sahibinin ailesi dışında, karşılığında hiçbir ücret alınmadan yalnızca gezi, spor, eğlence amacıyla Türk veya yabancı misafir alınması mümkündür.

Türkiye’ye giriş yapan özel yatların, sahibi veya mürettebatı tarafından kullanılmaları ya da ücretsiz Türk ve yabancı misafir ile mürettebat alınması, yatçıların mürettebatsız olarak kiraladıkları yatları kullanmaları gemi adamlığı sayılmaz ve yatçılar gemi adamlarının sahip oldukları haklardan yararlanamaz.

Türkiye’de kışlayan veya yabancı bir limandan gelen özel yat veya bir yat işletmesine dahil yabancı bayraklı yatlara, yatçılar yatçılık amacıyla bir Türk limanından binebilirler ve yatı diğer bir Türk limanında terk edebilirler.

Yat işletmeciliği kapsamında kullanılan Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli yabancı bayraklı ticari yatlar, ücret ve navlun mukabili liman içinde ve Türk limanları arasında yolcu taşımacılığı yapamazlar. Ancak, bu yatların turizm amaçlı faaliyetleri yolcu taşımacılığı sayılmaz.

Belgeli olmayan yabancı bayraklı yatların belirli program dahilinde veya programsız olarak ücret karşılığı yatçı veya yolcu alarak Türk limanları arasında gezi tertip etmeleri halinde Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye ve Limanlarla Karasuları Dahilinde İcrayı Sanat ve Ticaret Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.

Türkiye’ye Giriş-Çıkış İşlemleri

Madde 59 – Türkiye’ye giren veya Türkiye’den çıkan yatların hudut kapılarından giriş çıkış yapmaları zorunludur.

Yat limanlarının 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun 1 inci maddesi uyarınca giriş kapısı haline getirilmelerine Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifine dayanarak Bakanlar Kurulu karar verir. Yatlarla ilgili liman, Gümrük, Gümrük Muhafaza, pasaport, sağlık ve diğer işlemler ilgililerce yat limanı içinde gerçekleştirilir.

Ayrıca yatlar,

a) Kaçakçılık yapıldığına ilişkin ihbar ve şüphe durumunda,

b) Kaçak mal ve eşya giriş çıkışının yapıldığının açıkça görülmesi halinde,

c) Yabancı yatların yasak sualtı avcılığı yapmaları durumunda,

d) Yabancı yat kaptan ve personelinin izinsiz yerli ve yabancı gemi veya diğer deniz taşıtlarına yanaşık bir şekilde temas etmeleri, yük alışverişinde bulunmaları hallerinde,

aranır ve kontrol edilir.

Bayrak Çekme

Madde 60 – Türkiye’de kurulmuş yat işletmeleri tarafından Yat Turizmi Yönetmeliği kapsamında kiralanan yabancı yatlara 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 823 üncü maddesine bağlı kalmaksızın Türk Bayrağı çekilmesine izin vermeye, 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 27 nci maddesinin (a) fıkrası hükmü uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir.

Yatlarla İlgili Diğer İşlemler

Madde 61 – Türk limanları yat kayıt belgesinin takibi, yabancı bayraklı yatların kışlamaya bırakılması ve kışlamadan alınması ve yatlarla ilgili diğer hususlarla ilgili olarak, Turizmi Teşvik Kanunu ve Yat Turizmi Yönetmeliği çerçevesinde Gümrük Müsteşarlığınca çıkarılacak tebliğ ve genelgeler doğrultusunda işlem yapılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Balıkçı Tekneleri

Madde 62 – Gümrük Muhafaza İdareleri, balıkçı teknelerini, sefere çıkmadan önce, sefer esnasında veya seferden döndükten sonra görev alanıyla ilgili konularda kontrole yetkilidirler.

BEŞİNCİ KISIM

Kaçakçılık Fiillerinin İzlenmesi ve Soruşturulması

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Kaçakçılık ve Kaçakçılığa Konu Organize Suçlarla Etkin Mücadele

Madde 63 – Kaçakçılıkla ve kaçakçılığa konu organize suçlarla etkin mücadele etmek amacıyla görevli merkez ve taşra birimlerinin görev ve çalışma usulleri ile yetki ve sorumlulukları, Müsteşarlıkça çıkarılacak bir yönergeyle belirlenir.

Yazılı İhbarlar

Madde 64 – Kaçakçılık ihbarlarının yazılı, açık adresli ve imzalı olması, ayrıca ihbarcının adını ve soyadını taşıması gerekir. Bu unsurları taşımayan ya da gerçek dışı isim ve adrese havi, belirli bir konuyu ihtiva etmeyen ihbarlar işleme konulmaz. Ancak, bu tarzda yapılan ihbarlara olayla ilgili somut ve yeterli bilgi ve belgeler eklenmiş ise, ihbar değerlendirmeye tabi tutulur.

Sözlü İhbarlar

Madde 65 – Sözlü ihbarlarla, telefon ile alınan ihbarlar mutlak surette tutanağa bağlanır. Hazırlanan tutanakta ihbarcının adı soyadı, adresi ile ihbarın işleme konulmasına esas teşkil edecek bilgilerin nelerden ibaret olduğu belirtilir.

Okuma yazma bilmeyenlerin sözlü ihbarları bir tutanakla tespit olunur. Muhbirin sol elinin baş parmağı ihbar tutanağına bastırılır ve gerekiyorsa muhbirin ayrıntılı şekilde ifadesi alınır.

İhbarcının Kimliğinin Açıklanamayacağı

Madde 66 – Kaçakçılık olaylarını ihbar edenlerin hüviyetleri, kendilerinin rızaları olmadıkça veya ihbarın mahiyeti suç teşkil etmedikçe açıklanamaz.

Gerçeğe Aykırı İhbarlar Hakkında Yapılacak İşlem

Madde 67 – Gerçeğe aykırı ihbarın kasıtlı yapıldığı, gerçekleşmemiş bir eylemin gerçekleşmiş gibi ihbar edildiği ya da suçsuz olduğu ihbarcı tarafından bilinen bir kimseye suç isnat edildiği durumlarda, ilgililer hakkında gerekli adli işleme başvurulmasını teminen, konu yetkili Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.

Gerçeğe aykırı ihbar ve şikayette bulunanların memur olması halinde ilgililer hakkında ayrıca 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun disiplin cezalarına ilişkin hükümleri doğrultusunda işlem yapılır.

İhbarların Değerlendirilmesi ve İşlemden Kaldırılması

Madde 68 – İhbarların değerlendirilmesine ve işlemden kaldırılmasına ilişkin esaslar, Genel Müdürlük tarafından hazırlanıp Müsteşarlık Makamınca onaylanacak bir yönergeyle belirlenir.

Kaçakçılık Soruşturmalarında Bilgi ve Belge Verme Zorunluluğu

Madde 69 – Kaçakçılığı önleme, izleme ve soruşturmakla görevli olanların Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarla ilgili bilgi ve belge talepleri, kamu veya özel, gerçek ve tüzel kişilerce, savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla eksiksiz karşılanmak zorundadır.

Aksine hareket edenler hakkında Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 16 ncı maddesi çerçevesinde işlem yapılır.

Ekonomik Etkili Gümrük Rejimlerinin İhlali

Madde 70 – Gümrük Kanunun ilgili maddelerinde tanımlanan Ekonomik Etkili Gümrük Rejimlerinden Antrepo, Dahilde İşleme, Gümrük Kontrolü Altında İşleme, Geçici İthalat, Hariçte İşleme rejimleri kapsamında izin verilen firma ve kuruluşlar hakkında, verilen iznin kötüye kullanıldığı veya rejimin ihlal edildiği yönünde Gümrük Muhafaza İdaresince ihbar alınması veya somut emarelere rastlanılması halinde ilgili Gümrük İdaresine ve Genel Müdürlüğe bilgi verilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Tutanak

Tutanağın Şekil ve Şartları

Madde 71 – a) Tutanağın şekil şartları aşağıdaki şekildedir:

1) Tutanaklar, zorunlu şartlar dışında, olay yerinde düzenlenir. Çarpışmalı operasyonların olduğu ya da ölü ve yaralanmaların meydana geldiği olaylarla ilgili tutanaklar, mutlak surette, olay yerinde tanzim olunur.

2) Tutanak nüshaları, tutanak konusu durum ve olayların niteliğine göre ilgili merci ve taraflara verilecek örnekler de dikkate alınarak, gerekli ve yeterli sayıda düzenlenir. Kaç nüsha olarak düzenlendiği tutanak metninde belirtilir.

3) Tutanaktaki olaylar zaman sıralamasına göre belirtilir.

4) Tutanağın düzenlendiği yer ve zaman belirtilir.

5) Tutanak birden fazla sayfa tuttuğu zaman ikinci sayfaya numara verilir; ikinci sayfanın ilk cümlesinde devam eden tutanağın konusunun ne olduğu belirtilir.

6) Yine tutanağın bir sayfadan fazla tutması halinde, tutanak sonunda imzası olacak kişilerce her sayfanın altı, isim yazılmadan imzalanır; sonuç bölümünde ise kaç sayfadan ibaret olduğu belirtilir.

7) Tutanaklarda açık, anlaşılır bir dil kullanılır.

8) Tutanaklarda başlık, giriş, metin, sonuç, tarih ve saat ile tutanağı düzenleyenlere, sanıklara ve hazır bulunanlara ait imza bölümleri yer alır.

b) Tutanağın içerik şartları ise aşağıdaki şekildedir:

1) Tutanak amacına ve konusuna uygun bir isimle başlar ve kağıdın üst orta kısmına büyük harflerle "tutanak" ibaresini de içerecek şekilde yazılır.

2) Tutanakta suç ve olayın haber alındığı tarih ve öğrenme şekline dair bilgiler yer alır.

3) Tutanaklarda silinti ve kazıntı yapılmaz, herhangi bir yanlışlık olması halinde üzeri okunacak şekilde çizilir.

4) Tutanak metninde, tutanağın hangi amaçla düzenlendiği belirtilir.

5) Tutanağın imzalanmasında bir imtina söz konusu ise bunun nedeni belirtilir.

6) Tutanağın kapanışında, imzası bulunanlara tutanağın okutturulduğu ve okuma bilmeyenlere yüksek sesle okunduğu ifadesi yer alır.

7) Tutanaklar, konu oldukları durum ve olayları objektif olarak olduğu gibi yansıtır; lehte ve aleyhte delil niteliğindeki bütün bilgi, belge ve bulguları ihtiva eder. Tutanağı düzenleyenler tutanakta, olayın etkisi altında kalıp kişisel mütalaa ve kanaatlerde bulunamaz ve sonuçlar çıkaramazlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Arama ve Operasyon

Aramada Dikkat Edilecek Hususlar

Madde 72 – Aramalarda, 24/5/2003 tarihli 25117 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği" hükümleri uyarınca işlem yapılır.

Yaralananlar

Madde 73 – Operasyon sırasında çatışmalı olayların cereyan etmesi ve kaçakçıların yaralı olarak ele geçirilmesi halinde, yaralıların ilk tedavileri olay mahallinde yapılır. Bunun mümkün olmaması halinde, ilk yardım en yakın karakolda süratle gerçekleştirilir ve ağır yaralılar vakit geçirilmeden hastaneye sevk edilir.

Ölümle Neticelenen Olaylar

Madde 74 – Ölümle sonuçlanan olaylarda Cumhuriyet Savcısının işe el koymasına kadar ölünün pozisyonu değiştirilmez ve deliller muhafaza altına alınır.

Kaçak Aramalarında Kanuna Muhalefet

Madde 75 – Aramalarda, ilgili kanunlarda belirtilen usul ve esaslara muhalif hareket eden görevliler hakkında 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri tatbik olunur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Kaçakçılık Olayına El Konulması

Yakalama ve Gözaltına Alma

Madde 76 – Özel bir kolluk kuvveti olan Gümrük Muhafaza Teşkilatı;

a) Gecikmesinde sakınca bulunan ve Cumhuriyet Savcısına hemen müracaat imkanı olmayan hallerde kaçakçılık suçunun işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında iz, eser, emare ve delil bulunan şüphelileri,

b) Meşhud suç ya da meşhud suç sayılan hallerde kamu güvenliğine, kamu düzenine, cana, mala, ırza yönelik işlenen suçların faillerini,

c) Gümrüklü sahalarda rastlanılan ve haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama ve tutuklama kararı bulunanları,

d) Kanun ve usul dairesinde gümrük zabıtası olarak Gümrük Muhafaza İdareleri tarafından yürütülen kolluk hizmetlerini engelleyenler ile verilen emre itaatsizlik edenler ve İdarenin aldığı tedbirlere uymayanlar ya da görev yaparken mukavemette bulunanları,

e) Uyuşturucu maddeleri alan, satan, nakleden, saklayan, bulunduran veya kullananları,

f) Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren ya da hakkında sınır dışı etme, geri verme kararı alınan kişileri,

g) Kimliğini bir belge ile veya İdarece tanınmış güvenilir kişilerin tanıklığı ile ispat edemeyenler ile gösterdikleri belgelerin doğruluğundan şüphe edilen kişileri, aranan kişilerden olup olmadıkları anlaşılıncaya veya gerçek kimliği ortaya çıkıncaya kadar yirmi dört saati geçmemek üzere,

yakalayıp gözaltına almaya yetkilidir.

Yakalama İşlemi

Madde 77 – Yakalama işlemi bir tutanakla tespit edilir. Yakalanan kişiye ayrıca haklarının yazılı olarak bildirildiği ve kendisi tarafından da bu hususun anlaşıldığını belirten işbu Yönetmeliğin EK-5/A ve EK-5/B’de yer alan Şüpheli ve Sanık Hakları Formu tanzim edilerek imzalı bir örneği verilir.

Yakalanan kişi en kısa zamanda gözaltı birimine götürülür. Yakalama sırasında kişiye, hiçbir suç ayrımı gözetmeksizin yakalanma nedeni, susma ve müdafiden yararlanma ve yakalandığını yakınlarına haber verme hakları bildirilir.

Yakalama sırasında kişinin yakalandığının yakınlarına derhal duyurulması, soruşturmanın selameti açısından araştırmanın kapsam ve konusunun açığa çıkması yönünde kesin bir sakınca oluşturmamasına bağlıdır.

Yakalama sırasında suçun iz, emare, eser ve delilleri muhafaza edilir; yok edilme, değiştirilme veya bozulmasını önleyecek tedbirler alınır.

Doğrudan Gümrük Muhafaza İdarelerince yapılan yakalama halinde işlem, yakalanan kişi ve uygulanan tedbirler hakkında derhal Cumhuriyet Savcısına bilgi verilir.

El Konulan Eşya ve Maddelerin İlgili Yerlere Teslimi

Madde 78 – Zapt edilen kaçak eşya, ilgili yerlere eşyanın bütün tanımlayıcı ve ayırt edici nitelikleri ve ağırlık, parça adedi, boyutları gibi nicel unsurların ayrıntılı olarak yazıldığı bir Teslim-Tesellüm Tutanağı karşılığında teslim edilir. Teslimatı alan kuruluşun bu teslimat işlemini kaydettiği defter, kayıt, sayı ve tarihi ayrıca söz konusu tutanak üzerine kaydedilir. Söz konusu tutanak hazırlık soruşturması dosyasına konulur.

Diğer Yerlere Kaçırılmış Olan Eşyanın Takibi

Madde 79 – Kaçak olayının tespiti sırasında failler ile kaçak eşyanın bir kısmının başka yerlere kaçırıldığı yönünde bilgi edinilmesi durumunda, orada da gerekli takibat ve aramanın yapılması ve failin yakalanıp eşyanın zapt edilmesi için keyfiyet derhal o yerdeki Gümrük Muhafaza İdaresine, Gümrük Muhafaza İdarelerinin bulunmadığı yerlerde de yetkili Mülki İdare Amirliğine bildirilir.

Üst ve Vücut Araması

Madde 80 – Yakalanan kişi ilk olarak diğer zanlılardan tecrit edilir ve kaçma ihtimaline karşı gerekli önlemler alınarak üst araması yapılır; bu kapsamda kendisine veya başkalarına zarar verebilecek silah, bıçak gibi kesici, delici ve ateşleyici unsurlardan arındırılması sağlanır. Yakalanan kişi, gözaltı birimine getirildikten sonra, nezarethaneye konulmadan önce çok iyi bir şekilde aranır. Kadının üst veya vücudunun aranması bir kadın görevli veya bu amaçla görevlendirilecek diğer bir kadın tarafından yapılır. Gözaltına alınan kişi nezarethanede kaldığı süre içerisinde kemer, kravat, ip gibi nesnelerden arındırılır.

Üzerinden çıkan eşya ve paralar muhafaza altına alınır. Paraların nev’i, seri numaraları ve miktarının, eşyanın vasıfları ve markasının belirtildiği bir tutanak düzenlenerek emanete alınır ve tutanağın bir nüshası üstü aranan kişiye verilir.

Sağlık Kontrolü

Madde 81 – Yakalanan kişinin gözaltına alınacak olması veya zor kullanılarak yakalanması hallerinde doktor kontrolünden geçirilerek yakalama anındaki sağlık durumu doktor raporu ile belirlenir. Gözaltına alınan kişinin herhangi bir nedenle yerinin değiştirilmesi, gözaltı süresinin uzatılması, serbest bırakılması ve adli mercilere sevk edilmesi işlemlerinden önce de sağlık durumunun doktor raporu ile tespiti sağlanır.

Dört nüsha halinde düzenlenen doktor raporunun bir örneği İdarede muhafaza olunur, ikincisi zanlıya verilir, üçüncüsü soruşturma dosyasına eklenir, dördüncüsü ise ilgili resmi sağlık kuruluşunda saklanır.

Kaçak Olay Tespit ve Zaptetme Tutanağı

Madde 82 – İstihbarat çalışması, risk analizi, ihbar ya da dışarıdan anlaşılır emareler sonucunda kişilerin üzerlerinde, çantalarında ya da sürücüsü oldukları taşıtlarda kaçak eşya ve maddelerin olduğu yönünde şüphe ve kanaatin oluşması halinde, ilgili kişilerin, yanında kaçak ve yasak nevinden eşya olup olmadığı hususunda beyanları alınır.

Bir kaçakçılık olayının tahkiki kapsamında, kaçak zannı ile el konulan ve yapılan araştırmalar sonucunda da kaçak eşya olduğu kanaat ve sonucuna varılan eşya, suç delilleri ve zanlıların bütün şerik ve bağlantılarıyla birlikte ortaya konulmasını müteakip derhal bir Kaçak Olay Tespit ve Zaptetme Tutanağı düzenlenir. Söz konusu tutanağa, başından sonuna kadar el koyma sürecindeki gelişmeler sırasıyla ayrıntılı bir şekilde kaydedilir. Bu çerçevede, olayın ortaya çıkarılmasının temelini teşkil eden bilginin, bir istihbarat çalışmasına, yapılan risk analizi sonrası varılan şüpheye ya da bir ihbara dayanıp dayanmadığı ihbarcının ismi zikredilmemek kaydıyla belirtilir.

Kaçak Olay Tespit ve Zaptetme Tutanağında, elde edilen sübutu deliller karşısında kaçakçılık suçunun maddi, manevi ve hukuki unsurları elden geldiğince boşluk ve kuşkuya yer bırakılmayacak şekilde sebep-sonuç ilişkileriyle birlikte ortaya konulmaya çalışılır.

Kaçak Olay Tespit ve Zaptetme Tutanaklarında; aramaya ilişkin hakim kararının tarih ve sayısı ile mülki amirinin veya Cumhuriyet Savcısının yazılı emriyle arama yapılan hallerde emrin tarih ve sayısı; olay ve kanıtları; zanlıların kimlik, iş ve ikamet yeri bilgileri; kaçak eşyanın cins, nevi, nitelik ve niceliklerine ilişkin sayım-tespit bilgileriyle varsa nakil vasıtasının marka, plaka ve şase numarası ile yüküne ilişkin TIR karnesi, konşimento ve yük beyannameleri sayı ve tarihleri; araçların zula tabir edilen özel tertibatlı gizli bölmeleri içerip içermedikleri; üst, çanta ve taşıtların aranmasında şüphelinin kendisine, eşyasına ve taşıtına herhangi bir zarar verilip verilmediğine dair bilgiler mutlak surette belirtilir. Eşya sahipli ise sayım ve tespit işlemlerinin mutlaka eşya sahibinin huzurunda yapılması gerekir.

Eğer sayım ve tespit olay mahallinde yapılamıyorsa eşya mühür altına alınır ve tespitleri merkezde yapılmak üzere eşya sahibi ile birlikte ilgili Müdürlüğe getirilir. Söz konusu tutanak, eşya sahibi ya da sürücü ile sadece bu olaya el konulması eyleminde bilfiil bulunan görevliler tarafından imza