ANAYASA MAHKEMESİ İÇTÜZÜĞÜ
Dayandığı Kanun No. : 2949
Yayımlandığı Resmi Gazete’nin
Tarihi – Sayısı : 03.12.1986 - 19300
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç ve Kapsam
Madde 1 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.)Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün amacı, Mahkemenin verimli ve düzenli biçimde çalışmasını sağlamaktır.
Bu İçtüzük:
1 - Anayasanın 149. Maddesi ile 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama usulleri Hakkında Kanun’un uygulanmasına;
2 - Anayasa Mahkemesinin çalışma esaslarına ve üyeleri arasındaki işbölümüne;
3 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyelerinin;
a) İzinlerine, sağlık durumlarına, mazeretlerinin sebep ve mahiyetine ve öteki özlük işlerine;
b) Duruşmalı işlerde ve törenlerde giyecekleri kisvelere;
c) Görevlerinden doğan veya görevleri sırasında işledikleri suçlarla şahsi suçlarından dolayı ön inceleme yaptırılmasına, soruşturma kurulu üyelerinin seçilmesine, soruşturmanın yapılmasına ve gereken kararların verilmesine;
4 - Anayasa Mahkemesi üyeleri hakkında, sıkıyönetim komutanlığınca kovuşturma yapılmasına Anayasa Mahkemesi’nin izin vermemesi halinde ilgili üye bakımından yapılacak işlemlere;
5 - Raportörlerin görevlerine;
6 - Genel Sekreterliğin kuruluş ve görevlerine;
7 - Siyasi Partilerin mali denetimlerinde uygulanacak esaslara;
ilişkin hususları kapsar.
Anayasa Mahkemesinin Bağlı Olduğu Kurallar
Madde 2 – Anayasa Mahkemesi, görevlerini, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının sağladığı teminat altında, Anayasada ve kanunlarda gösterilen esas ve usuller ve bu İçtüzük hükümleri uyarınca yerine getirir.
Mahkeme, çalışma esasları ve usulleri hakkında kanunlarda ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hallerde genel hukuk kurallarını uygular.
Mahkeme Binasında Alınacak Güvenlik Önlemleri
Madde 3 – Anayasa Mahkemesinde güvenlik önlemleri almak yalnız Başkanlığa aittir. Başkanlığın bu konudaki isteklerini, idare amirleri ile emniyet makamları derhal yerine getirmek zorundadır.
Hiçbir makam veya merci, Başkanlığın isteği olmadıkça Mahkeme binasında güvenlik önlemi alamaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş
Göreve Başlama
Madde 4 – Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilenler, andiçmedikce yargı görevine katılamazlar.
(Ek : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Andiçme töreninden sonra yeni seçilen üyenin özgeçmişi TRT ve haber ajansları kanalıyla duyurulur.
Asıl ve Yedek Üyeler Kurulu
Madde 5 – İçtüzüğün ilgili Maddelerinde özel olarak belirlenen görevler, asıl ve yedek üyelerden oluşan kurulca yerine getirilir.
Bu kurulun toplanma yeter sayısı onbirdir. Karar yeter sayısı, kurul tam sayısına göre hesaplanır.
Genel Sekreterlik, Kuruluşu ve Görevleri
Madde 6 – Anayasa Mahkemesinde Genel Sekreterlik görevini, Başkanın uygun göreceği bir raportör asli görevine ek olarak yapar.
Genel Sekreterlik teşkilatı, Genel Sekreterden başka, Genel Sekreter Yardımcısı ve Başkanlıkça görevlendirilecek yeteri kadar memurdan oluşur.
Genel Sekreter, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun ve İçtüzüğün kendisine yüklediği görevleri yerine getirir; Başkanın vereceği idari ve mali işlerle personel, kalem, mutemetlik ve arşiv işlerinin zamanında ve aksatılmadan, gereği gibi yürütülmesini sağlar. Bu işlerin düzenli biçimde yürütülmesinden dolayı Başkana karşı sorumludur.
Genel Sekreter, ayrıca, Mahkemede yapılan törenlerdeki protokol işlerini de düzenletir.
(Ek fıkra : 17/5/1996 - 22639 R.G.) Anayasa Mahkemesi'nin hizmet birimleri, Kararlar Müdürlüğü, Yazı İşleri Müdürlükleri, Personel ve Eğitim Müdürlüğü, Özel Kalem Müdürlüğü, Mali İşler Müdürlüğü, İdari İşler Müdürlüğü, Bilgi İşlem Merkezi Müdürlüğü, Yayın İşleri Müdürlüğü, Kitaplık Müdürlüğü, Basın ve Halkla ilişkiler Müdürlüğü, Kurum Doktorluğu, Sivil Savunma Uzmanlığı, Sosyal İşler Birimi ve Çeviri Birimi'nden oluşur.
Genel Sekreterlikte ve öteki hizmet birimlerinde çalışan memur ve hizmetlilerin görevleri ile bu görevlerin nasıl yürütüleceği Başkanlıkça düzenlenecek bir Yönetmelikle belirtilir.
Genel Sekreter, isteği ile Genel Sekreterlik görevinden ayrılabileceği gibi, gerekli görüldüğünde Başkan tarafından da sebep gösterilmeksizin değiştirilebilir.
Genel Sekreter Yardımcısı
Madde 7 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Genel Sekreter Yardımcısı, bütün işlerde Genel Sekreterin yardımcısıdır. Genel Sekreterin görevde olmaması halinde Genel Sekreterlik hizmetleri, Başkanlıkça belirlenecek bir raportör tarafından geçici olarak yerine getirilir.
Genel Sekreter Yardımcısının görevde olmaması durumunda Genel Sekreterlik hizmetleri Başkanlıkça belirlenecek bir hizmet birimi müdürü tarafından geçici olarak yerine getirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İptal Davalarında ve İtiraz Yoluyla Bakılacak İşlerde Usul
İlk İnceleme
Madde 8 – İptal davasına ilişkin dilekçelerle ekleri ve mahkemelerden itiraz yoluyla gelen işler, Başkanlıkça görevlendirilecek raportörler tarafından incelenir.
a) Dava dilekçelerinin, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun 27. Maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında gösterilen hususları ihtiva edip etmediği, kayıt tarihinden itibaren beş gün içinde ilgili raportör tarafından hazırlanacak bir raporla Başkanlığa bildirilir.
Bu raporda, dilekçelerin, Anayasa Mahkemesinin görevine giren bir konu ile ilgili olup olmadığı, iptal davası açma yetkisi bulunanlar tarafından ve yasal süre içinde verilip verilmediği hususları da gösterilir.
b) Mahkemelerden itiraz yoluyla gelen işlerin, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun 28. Maddesine göre eksikleri olup olmadığı evrakın kayda girişinden itibaren beş gün içinde bir raporla Başkanlığa bildirilir.
Mahkemenin önünde bakılmakta olan bir dava bulunup bulunmadığı, Anayasaya aykırı görülerek ya da ileri sürülen aykırılık iddiası ciddi bulunarak iptali istenilen kanun veya kanun hükmünde kararname hükümlerinin bu davada uygulanma durumları ile Mahkemenin başvurmaya yetkili olup olmadğı da bu raporda belirtilir.
Anayasa Mahkemesince yapılan incelemede, eksikleri olduğu görülürse, esasın incelenmesine geçilmeksizin, iptal davası ile ilgili işlerde, eksiklerin tamamlattırılmasına; itiraz yoluna ilişkin işlerin ise geri çevrilmesine, mahkemenin yetkisiz olduğu tesbit edilen başvurmaların da reddine karar verilir.
Eksikleri nedeniyle geri çevrilen itiraz yoluna ilişkin işlerde, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun 28. Maddesinin dördüncü fıkrasında gösterilen beş aylık süre, eksikleri giderilerek tekrar gönderilen evrakın Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğince Kalem'e havale edildiği tarih esas alınmak suretiyle hesaplanır. Anılan Maddenin ikinci fıkrasında yer alan ilgili mahkemeye yazı ile bildirme işlemi, bu durumda, Genel Sekreterlikçe yinelenir.
Raportörler, inceledikleri işlerle ilgili ilk inceleme toplantılarında hazır bulunurlar ve gerekli açıklamaları yaparlar.
Esasın İncelenmesi
Madde 9 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Raportörler, esasa ilişkin incelemelerinin sonuçlarını, kendi düşüncelerini de içeren bir raporla Başkanlığa bildirirler. Bu raporların, esasın incelemesine karar verildiği tarihten itibaren, ne kadar süre içinde hazırlanacağı raportörün de görüşü alınarak Heyetce belirlenir.
Bu süre içinde esasa ilişkin raporlarını hazırlayamayan raportörler, gecikmenin nedenlerini ve incelemenin ne kadar süre içinde tamamlanabileceğini yazılı olarak Başkanlığa bildirirler. Gerekiyorsa bu süre heyetçe yeteri kadar uzatılabilir. Bu ek sürede de geçerli bir nedeni olmaksızın raporun düzenlenmemesi durumunda dosya başka bir raportöre verilir.
Raportörler inceledikleri işlerin esasının görüşülmesinde hazır bulunurlar, gerekli açıklamaları yaparlar ve üyelerin görüşlerini not alırlar.
Toplantılar ve Görüşmeler
Madde 10 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Üyeler, görüşmelerde, duruşmalarda ve sözlü açıklamaların yapıldığı oturumlarda kıdemlerine göre yer alırlar.
Üyelerden biri görüşme başlamadan önce, işi yeter derecede inceleyemediğini ileri sürerse, o işin görüşülmesi başka bir güne bırakılır. Bu bırakma ancak bir kez yapılabilir.
Kurula sonradan katılan üye de aynı nedenle görüşmenin ertelenmesini isteyebilir.
Raporun okunmaya başlanması o konu hakkında görüşmenin başladığını gösterir.
Görüşmeyi Başkan idare eder ve söz isteyenlere isteme sırasına göre söz verir. Usul hakkında konuşmak isteyenlere öncelikle söz verilir.
Konuşan üyenin sözü kesilmez. Ancak, konu dışı konuşmalar Başkan tarafından kesilir. Konuşmanın konu dışı olup olmadığı yolundaki anlaşmazlığı mahkeme çözer.
Bir üye, aynı konu üzerinde, aynı sebeplerin açıklanması ve genişletilmesi amacıyla üç defa söz alabilir. Fazla söz istemini Başkan, Mahkemenin oyuna sunar. Mahkeme kabul ederse söz verilir. Sebeplerin değişik olması hali bu hükmün dışındadır.
Görüşmelerin yeterli olduğu teklif edilemez ve bu konu karar altına alınamaz.
Başka söz isteyen kalmamışsa Başkan, görüşmelerin bittiğini bildirerek oylamaya geçer.
Mahkeme, gerektiğinde, gündemdeki bir işin görüşülmesine ya da başlayan bir görüşmenin tamamlanmasına veya görüşülmesine başlanamayan işin başka bir güne bırakılmasına ya da Başkanlıkça belirlenecek bir tarihte görüşülmek üzere ertelenmesine karar verebilir.
Görüşmelerin başlamasında hazır bulunan bir üye, çok önemli bir mazereti olmadıkça, o iş karara bağlanıncaya kadar Kurul’dan ayrılamaz. Mazereti nedeniyle görüşmelere katılamayan üye, toplantı yeter sayısı bakımından zorunluluk olmadıkça mazeretinin sona erdiğini bildirerek aynı işin görüşülmesinde bulunamaz. Andiçerek görevine yeni başlayan üye Yüce Divan dışında, başlamış olan görüşmelere sayısal zorunluluk olmadıkça katılamaz.
Henüz andiçmemiş üyeler ile Kurul’da görevli olmayan üyeler görüş bildirmemek ve oylamaya katılmamak şartıyla toplantı ve görüşmeleri izleyebilirler.
Oylama
Madde 11 – Oylamaya en kıdemsiz üyeden başlanır. Çekimser oy kullanılmaz.
Görev ve usul konularında azınlıkta kalanlar, esas hakkındaki görüşme ve oylamaya katılmak zorundadır.
Karar
Madde 12 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda veya 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı kanunda ayrıca hüküm yoksa, kararlar salt çoğunlukla verilir. Karara katılanlar, azınlıkta kalanlar ve karar özeti bir tutanakla belirtilir. Bu tutanak toplantı dağılmadan imzalanır.
Kararların yazılması Başkana, Başkanvekiline veya Başkan tarafından görevlendirilecek üyeye aittir. Karar taslağını dosyanın raportörü hazırlar. Raportör, karar taslağını dosyanın verildiği tarihten itibaren bir ay içinde hazırlayarak görevlendirilen üyeye verir. Üye gerekli incelemeyi yaptıktan sonra kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde taslağı Başkanlığa teslim eder. Başkan yazılacak kararın kapsamını gözeterek gerekli gördüğü hallerde üye ve raportöre ek süre verebilir. Sürelerin aşılması durumunda Başkan, karar taslağının yazılmasını bir başka üyeden isteyebilir.
Görevlendirmede, konuların özelliği ve üyelerin geçmiş hizmetleri gözönünde tutulur. Görev dağıtımında, sıraya ve işlerin üyeler arasında dengeli biçimde paylaştırılmasına da özen gösterilir.
Gerekçeli karar taslağı üyeler tarafından birlikte incelenir. Anlaşmazlık halinde kararın son yazılış şeklini Başkan belirler.
Azınlıkta kalanlar, gerekçeli karar taslağının okunmak üzere gündeme alındığı tarihten itibaren bir ay içinde birlikte veya ayrı ayrı hazırlayacakları karşıoy yazılarında görüşlerinin dayanaklarını gösterirler.
Karşıoyları zamanında verilmeyen kararlar öylece yayımlanır.
Kararların Yazılması ve Yayımlanması
Madde 13 – Kararlar, kağıtların bir yüzüne yazılır ve her sahifesi Anayasa Mahkemesinin soğuk mührüyle damgalanır. Resmi Gazete'de yayımlanacak kararların örnekleri, Başkanın imzası ile Kararlar Müdürünün parafını taşır.
Bu şekilde hazırlanmış olan karar örnekleri, Başbakanlığın ilgili birimine imza karşılığında verilir ve Resmi Gazete'nin ilk çıkacak sayısında bölünmeksizin yayımlanır.
Baskı yanlışlıkları, Başkanlığın yazısı üzerine, Resmi Gazetenin sonraki sayısında düzeltilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Anayasa Mahkemesince Yapılacak Seçimler
Oy Pusulalarının Hazırlanması ve Seçim
Madde 14 – Anayasa Mahkemesi Başkanı ile Başkanvekilinin seçiminde; Uyuşmazlık Mahkemesinin Başkanlığını ve Başkanvekilliğini yapacak üyelerin görevlendirilmesi için yapılacak seçimlerde aday gösterilmez.
Anayasa Mahkemesi Başkanı ile Başkanvekilinin seçiminde asıl üyelerin; Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ile Başkanvekilinin seçiminde asıl ve yedek üyelerin ayrı ayrı adlarını ve soyadlarını taşıyan, aynı makine ile aynı renk kağıda yazılmış ve Mahkemenin soğuk mührü ile damgalanmış, aynı büyüklükteki oy pusulaları bir zarf içinde üyelere dağıtılır.
Seçimler ayrı ayrı yapılır ve oylamada, üyelere dağıtılan bu pusulalar kullanılır.
Oy pusulalarının bu şekilde önceden hazırlanması usulü, öteki gizli seçimlerde de uygulanır.
Oyların Sayımı
Madde 15 – Oyların sayımı ve dökümü, en kıdemsiz üç üye tarafından yapılır ve sonuç bir tutanakla belirtilir.
Sayım ve döküm sonuçları seçimin o gün sonuçlanmayacağını ortaya koyuyorsa, oylama, Başkan tarafından belirlenecek başka bir güne bırakılır. Bu süre yedi günden çok olamaz.
Seçimin sonuçları seçilenlere bildirilir ve Resmi Gazete'de yayımlanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Siyasi Partilerin Mali Denetimi
Mali Denetinde İlk İnceleme
Madde 16 – Siyasi parti genel başkanlarının 22/4/1983 günlü, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. Maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine verdikleri, merkez karar ve yönetim kurullarınca incelenerek karara bağlanmış ve birleştirilmiş bulunan bir yıllık kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatı kesinhesaplarının onaylı örnekleri Başkanlıkça görevlendirilecek raportörler tarafından incelenir.
Raportörler kendilerine havale edilen kesinhesapların, Siyasi Partiler Kanununun 73. ve 74. Maddelerine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğini ve kesinhesap çizelgelerinde sonuca etkili maddi bir hata veya tutarsızlık bulunup bulunmadığını araştırırlar. Gerektiğinde, ilgili siyasi partilerin her kademedeki yetkililerinden, bu konular hakkında doğrudan bilgi isterler. İstenilen bilgilerle dayanağını oluşturan evrak ve belgelerin geciktirilmeksizin verilmesi zorunludur. Görevli raportörler, siyasi partilerin örgütlendiği bütün illerin kesinhesaplarını gönderip göndermediklerini saptayabilmek için Cumhuriyet Başsavcılığınca tutulan siyasi parti sicil dosyalarından da yararlanırlar.
Raportörler, belirlenen konularla ilgili olarak düzenleyecekleri raporları en geç iki ay içinde Başkanlığa sunar; varsa eksiklik, hata veya tutarsızlıkları ortaya koyar ve bunların nasıl giderileceğini belirtirler.
Raportörler, düzenledikleri raporlarla ilgili ilk inceleme toplantılarında hazır bulunurlar ve gerekli açıklamaları yaparlar.
Eksikliklerin tamamlanması, hata ve tutarsızlıkların düzeltilmesi için ilgili siyasi partiye, Mahkemece, üç ayı geçmeyecek uygun bir süre verilir.
Kesinhesaplarda eksiklik,hata ve tutarsızlık bulunmadığının anlaşılması veya bunların usulünce giderilmesi halinde işin esasının incelenmesine karar verilir. Bu karar ilgili partiye bildirilir.
Mali Denetimde Esasın İncelenmesi
Madde 17 – İşin esasına ilişkin inceleme, siyasi partilerin gelir ve giderlerinin doğru ve kanuna uygun olup olmadığı yönlerinden yapılır.
Doğruluk incelemesi, kesinhesapların dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemeyi kapsar.
Kanuna uygunluk incelemesi, gelirlerin, Siyasi Partiler Kanununun 61-69.maddelerinde yazılı kaynaklardan elde edilip edilmediğini ve giderlerin anılan Kanunun 70-72. Maddelerine uygun olarak yapılıp yapılmadığını saptamaya yöneliktir.
Görevli raportörler, öncelikle, parti genel merkezlerinde, yıllık bütçeleri, bilançoları, parti defterlerini, gelir ve gider kayıtları ile bunlara ilişkin belgeleri inceleyerek kesinhesaplarla karşılaştırdıktan sonra, gerektiğinde, bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatı kesinhesaplarındaki bilgilerin belgelendirilmesini ve bazı hususların açıklattırılmasını; mahallinde inceleme yapılmasını uygun buluyorlarsa konuyla ilgili isteklerini bir yazıyla Başkanlığa bildirirler. Bunun üzerine Anayasa Mahkemesi hemen toplanarak, Siyasi Partiler Kanununun 75. Maddesini de gözönünde tutmak suretiyle yapılacak işlemleri karara bağlar.
Raportörler, esasa ilişkin incelemelerinin sonuçlarını, kendi düşüncelerini de içeren bir roporla Başkanlığa sunarlar ve işin esasının görüşülmesi sırasında mahkemede hazır bulunarak gerekli açıklamaları yaparlar.
Anayasa Mahkemesinin mali denetime ilişkin kararlarının bir örneği ilgili siyasi partinin genel başkanlığına, bir örneği de o siyasi partinin sicil dosyasına konulmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
Mali denetim kararları Resmi Gazetede yayımlanır.
ALTINCI BÖLÜM
Özlük İşleri
Siciller
Madde 18 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başkanvekili ve üyelerinin özlük dosyaları ile öteki personelin açık ve gizli sicilleri, Personel ve Eğitim Müdürü tarafından saklanır ve Genel sekreterin gözetimi altında günü gününe işlenir.
Başkan ve üyelerin önceki görevlerine ilişkin gizli sicilleri Başkan tarafından saklanır.
Tezkiyeler
Madde 19 – Raportörlerin, Özel Kalem Müdürü ile özel kalemde görevli personelin tezkiye amiri Başkan; Daire Tabibi, Genel Sekreter Yardımcısı ve müdürlerin birinci derecede tezkiye amiri Genel Sekreter, ikinci derecede tezkiye amiri Başkan; öteki memurların birinci derecede tezkiye amiri,görevli oldukları hizmet birimlerinin müdürleri, ikinci derecede tezkiye amiri Genel Sekreterdir. Hemşirenin birinci derecede tezkiye amiri Daire Tabibi, ikinci derecede tezkiye amiri Genel Sekreterdir.
Tezkiye amirlerinin kanaatları birbirine uymazsa "Hakem Tezkiye Amir"i Başkandır.
(Ek :: 5/12/2000 - 24251 R.G.) Üye sekreteri ve şöförü olarak görevlendirilen personelin tezkiyeleri, yanında çalıştıkları üyenin yazılı görüşü dikkate alınarak düzenlenir.
Yıllık izin, hastalık ve mazeret izinleri
Madde 20 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Başkan, Başkanvekili ve üyelere yılda kırkbeş gün izin verilir. İzinlerin verilmesinde Yüce Divan sıfatıyla bakılan veya Anayasaya ve 10/11/1983 günlü 2949 sayılı Kanuna göre süreye tabi olan işlerin aksatılmaması ve üyelerin dinlenmelerinin sağlanması gözönünde tutulur. Mümkün olduğu takdirde, izinler, üyelerin istedikleri tarihlere rastlatılır.
Yıl içinde kullanılmayan izin, izleyen yıl içinde kullanılabilir. İki yıllık izin birleştirilebilir.
Hastalık ve mazeret izinlerinde genel hükümler uygulanır.
İzinler Başkan tarafından verilir.
Tedavi
Madde 21 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Başkan, Başkanvekili ve üyeler ile eşlerinin ve bakmakla yükümlü oldukları ana, baba ve çocuklarının hastalalanmaları halinde, evlerinde veya yurt içinde diledikleri resmi ya da özel sağlık kurumlarında tedavileri sağlanır ve buna ilişkin giderler Anayasa mahkemesi bütçesinden ödenir.
Özel sağlık kurum ve kuruluşlarına Başkan, Başkanvekili ve üyeler kimliklerini, diğerleri ise sağlık karnelerini ibraz etmek suretiyle başvurabilirler.
Tedavi, özel sağlık kurumu ve kuruluşlarınca sağlandığında, bu kurum ve kuruluşlar tarafından hastanın başvurusu sırasında güvence veya başka ad altında hiçbir ücret alınmaz. Tedavi için gerekli tüm işlemler sonunda, tahakkuk eden ücretler faturaya bağlanarak hastaya imzalattırıldıktan sonra bir örneği kendisine verilir, diğer örneği ise, hastanın kimlik fotokopisine eklenerek Anayasa Mahkemesine gönderilir. Fatura bedelinin, Türk Tabipler Birliğinin tesbit ettiği tarifeyi geçmeyen kısmı Anayasa Mahkemesince ilgili özel sağlık kurum ve kuruluşlarına ödenir. Birliğin fiyatlandırmadığı sağlık giderlerinin ödenmesinde katma bütçeli üniversitelere bağlı tıp fakültelerinin birim fiyatları emsal alınır.
Özel sağlık kurum ve kuruluşlarınca düzenlenecek fatura bedellerinin ödenebilmesi için epikrizin, ayakta yapılan muayene, tetkik ve tahliller için de doktorun imzalı ve kaşeli istem belgesinin faturaya eklenmesi zorunludur.
Epikrizde, yatarak tedavi görenlere yapılan muayene, tetkik, müdahale, ameliyat ve diğer tıbbı uygulamalarla bunların tarihleri, hastanın yatış ve çıkış günü varsa refakatçisinin gerekliliği belirtilir.
Yatak ücretleri, Sağlık bakanlığının özel hastaneler için belirlediği miktarlar esas alınarak ödenir.
Ayakta ve yatarak tedavi gören ya da yoğun bakımda yatan hastalar için mükerrer olarak doktor takip ücreti adı altında ödeme yapılamaz. Hastaya kullanılan ilaç bedelleri Sağlık bakanlığının cari kupür fiyatları üzerinden ödenir.
Yurtiçinde tedavilerine imkan bulunmadığı askeri veya sicil tam teşekküllü resmi bir hastanenin sağlık kurulu raporu ile anlaşılanların yurt dışındaki tedavi, seyahat, ikamet ve refakat giderleri genel esaslara göre Anayasa Mahkemesi bütçesinden karşılanır.
Diş Hastalıklarına ilişkin her türlü tedavi, resmi ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarında yaptırılabilir. Serbest tabiplere veya özel sağlık kurumlarına yaptırılan diş tedavilerine ilişkin giderler, Türk Diş Hekimleri Birliği tarafından belirlenen tarife üzerinden Anayasa Mahkemesince ödenir. Diş tedavilerinde kullanılması zorunlu olsa bile altın, platin gibi kıymetli madenlerle seramik ve porselenlerin bedeli ödenmez.
Özel sağlık kurum ve kuruluşlarından hangileri ile anlaşma yapılacağı Anayasa Mahkemesi Başkanlığınca belirlenir.
14/7/1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 209 ve 210. maddeleri ile bunlara dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerin ve memurlarla ilgili diğer mevzuatın bu maddeye aykırı olmayan hükümleri Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başkanvekili, üyeleri ile eş ve bakmakla yükümlü oldukları ana, baba ve çocukları hakkında da uygulanır.
Raportörlerin sağlık işlemleri Anayasa Mahkemesi Başkanlığınca yürütülür ve sicillerine işlenmek üzere kurumlarına bildirilir.
Göreve Engel Hastalık
Madde 22 – Tedavisi kabil olmayan bir hastalık veya beden arızasından dolayı görevin yerine getirilemiyeceğinin tam teşkilatlı resmi bir hastanenin sağlık kurulu raporu ile kesin olarak anlaşılması halinde, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun, görevlerini sağlık bakımından yapamayacak Başkan ve üyelerle ilgili 13. Maddesi hükmü uygulanır.
Bu hallerde Başkan ve üyeler, kendi istekleri veya Asıl ve Yedek Üyeler Kurulu'nca verilecek karar üzerine birinci fıkrada nitelikleri belirlenen bir hastanenin sağlık kuruluna gönderilirler. Sağlık kurulunun raporu yapılacak işleme esas olur.
Ancak, Başkan ve üyeler istedikleri veya Asıl ve Yedek Üyeler Kurulu'nca lüzum görüldüğü takdirde tekrar tam teşkilatlı başka bir resmi hastanenin sağlık kuruluna muayene ettirilirler.
Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyelerinin Kisveleri
Madde 23 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başkanvekili ve üyelerinin kuruluş yıldönümlerinde, duruşmalı işlerde, andiçme törenlerinde, sözlü açıklamalarla siyasi parti kapatma davalarındaki dinleme sırasında giyecekleri kisveler, bayan üyeler için; siyah tayyör, beyaz bluz, siyah ayakkabı, erkek üyeler için; siyah elbise, beyaz gömlek ve siyah ayakkabıdır. Üstlük, siyah kumaştan yapılmış yakası Maraş işi işlemelidir. (Örnek 1)
Diğer törenlerde üstlük giyilmesi Mahkemenin kararına bağlıdır.
Raportörlerin, kuruluş yıldönümünde, Yüce Divandaki görevleri ile sözlü açıklama ve siyasi parti kapatma davalarındaki dinleme sırasında giyecekleri üstlük, siyah kumaştan yapılmış kolları ve yakası eflatun saten olup Maraş işi işlemelidir. (Örnek 4)
Üstlükler bütçeye konulan ödenekten yapılır ve demirbaş olarak Başkan ve Üyeler ile raportörlere verilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Ceza Kovuşturması
Başkan (Ek ibare:5/12/2000 - 24251 R.G.) ,Başkanvekili ve Üyeler Hakkında Ceza Kovuşturma
Madde 24 – Başkan, Başkanvekili ve üyelerin görevlerinden doğan veya görevleri sırasında işledikleri suçlarla şahsi suçlarından ötürü bir ihbar veya şikayet yapılır veya böyle bir hal öğrenilirse, durum, Başkanlıkça Mahkemeye bildirilir. (1)
İmzasız, adressiz yahut takma adla yapılan veya yapıldığı anlaşılan ya da belli bir olayı ve nedeni içermeyen, delilleri ve dayanakları gösterilmeyen ihbar ve şikayetler Başkanlıkça işleme konulmaz.
Başkan gereken hallerde işi Mahkemeye götürmeden önce bir üyeye ön inceleme de yaptırabilir. Soruşturma açılmasına yer olup olmadığının belli edilmesi için gerekli incelemeyi yapmak üzere, Mahkemede hazır bulunanlar arasından görevlendirilen bu üye, incelemesini yaptıktan sonra, durumu, kendi düşüncesini belirtmeksizin bir raporla Başkan'a bildirir.
Soruşturma açılması Mahkemenin kararına bağlıdır.
Görevli üye tarafından hazırlanan rapor üzerine Mahkemede yapılacak görüşme sonunda, soruşturma açılmasına yer olmadığına karar verildiği takdirde, kararın bir örneği ilgili üyeye, birer örneği de ihbar ve şikayette bulunanlara tebliğ edilir.
Soruşturma açılmasına karar verildiği takdirde, hazırlık soruşturmasını yapmak, Ceza muhakemeleri Usulü Kanununa göre gereken kararı vermek ve söz konusu Kanunun Cumhuriyet Savcılığına tanıdığı bütün yetkileri kullanmak üzere gizli oyla üç kişilik bir Soruşturma Kurulu seçilir. Soruşturma Kuruluna, en çok oy alanlar ve oyların eşitliği halinde kıdemli olanlar seçilmiş sayılır. Bu kurula üyelerden en kıdemlisi Başkanlık eder.
Soruşturma Kurulu, kamu davasının açılmasına gerek görmezse evrakın işlemden kaldırılmasına karar verir. Yapılan Soruşturma kamu davasının açılmasını haklı göstermeye kafi ise iddianame düzenleyerek bu davayı açar ve görevle ilgili suçlarda Yüce Divan'a; şahsi suçlarda Yargıtay Ceza Genel Kuruluna tevdi olunmak üzere, dosyayı, Başkanlık aracılığıyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir.
Soruşturma Kurulunun İşlem ve kararları kesindir.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde hazırlık soruşturması genel hükümlere tabidir.
Anayasa Mahkemesi Başkan (Ek ibare: 5/12/2000 - 24251 R.G.),Başkanvekili ve üyelerinin şahsi suçlarında, Yargıtay üyelerinin şahsi suçlarına ilişkin hükümler uygulanır.
Sıkıyönetim Komutanlığınca Kovuşturma Yapılmasına İzin Verilmemesi Halinde Yapılacak İşlemler
Madde 25 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Başkan, Başkanvekili ve üyeler açısından Sıkıyönetim Kanununun öngördüğü izin mercii olan Anayasa Mahkamesinin, ilgililer hakkında, Sıkıyönetim Komutanlığınca kovuşturma yapılmasına izin vermemesi halinde, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Kanunun 55. Maddesi uyarınca İçtüzüğün 24. Maddesine göre işlem yapılır.
Raportörler Hakkında Ceza Kovuşturması
Madde 26 – Raportörlerin görevlerinden doğan veya görevleri sırasında işledikleri suçlarla şahsi suçlarından dolayı, Başkanın bildirmesi üzerine; bağlı bulundukları Kurumlarca ve kendileriyle ilgili mevzuat hükümleri uyarınca işlem yapılır.
Memurlar Hakkında Ceza Kovuşturması
Madde 27 – Memurların görevlerinden doğan veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan ötürü ceza kovuşturması, Memurin Muhakematı Hakkında Kanun hükümleri uyarınca yapılır.
Hazırlık soruşturması yapmak ve rapora bağlamak üzere, Başkanın yazılı emriyle bir veya birden fazla raportör soruşturmacı olarak görevlendirilir.
Başkanlığa sunulan soruşturma raporu Başkan tarafından, ilgili memur hakkında kamu davasının açılmasına veya açılmamasına karar vermeye yetkili Soruşturma Kuruluna havale edilir.
Soruşturma Kurulu, Başkan tarafından görevlendirilen 3 raportörden oluşur. Soruşturmayı yapan raportörler bu Kurulda görev alamaz.
Soruşturma Kurulu, en kıdemli raportörün başkanlığında, üye tamsayısı ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir.
Kamu davası açılmasına dair karar itiraz üzerine, kamu davası açılmamasına ilişkin karar ise kendiliğinden Danıştay İkinci Dairesi'nce incelenir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Ortak Hükümler
Gündemler
Madde 28 – Toplantıların gününü belli etmek ve gündemi düzenlemek Başkanlığa aittir. Gerektiğinde, belli işlerin gündeme alınmasına Mahkemece de karar verilebilir.
Raportörler tarafından hazırlanarak Başkanlığa sunulan raporların birer örneği ile Başkanlıkça düzenlenen gündem, toplantı gününden en az on gün önce bütün üyelere dağıtılır.
Gerekçe gösterilerek bu sürenin kısaltılması mahkemece kararlaştırılabilir.
Başkan, acele olan veya gecikmesinde zarar umulan hallerde bu Maddede belirtilen usule ve süreye bağlı olmaksızın toplantının gününü belli ederek gündemi dağıtabilir. Mahkeme, bu kanaata katılmadığı ve Başkanlıkça yapılan işlemleri benimsemediği takdirde görüşme gününü ayrıca kararlaştırır.
Gündemin bir örneği, üyelere dağıtıldığı günde, Mahkemenin ilan tahtasına da asılır.
(Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Üyeler dosyaları her zaman isteyip inceleyebilirler.
Mazeret
Madde 29 – Hastalık, izin veya görevli bulunma gibi haller ile zorlayıcı ve önlenmesi kabil olmayan ani ve önemli diğer olaylar mazeret sayılır.
Başkanlıkça önceden bilinmeyen mazeretleri sebebiyle toplantıya katılmayacak olan üyeler, bunu Başkanlığa mümkün olan en kısa zamanda bildiriler.
Mazeretin kabulü Başkana aittir.
Yedek Üyelerin Mahkemeye Katılmaları
Madde 30 – Hukuki veya fiili sebeplerden dolayı Mahkemenin asıl üyelerle toplanması mümkün olmazsa, toplantıya katılamayan asıl üyelerin yeri, Başkanlıkça, kıdem esasına göre yedek üyelerle tamamlanır.
Dosyaların Ropartörlere Verilmesi
Madde 31 – Dosyalar, raportörlere, esas defterindeki sıra numarasına göre verilir. Raportörlerin ellerindeki iş sayısı ve bu işlerin nitelikleri gerektiriyorsa bu sıra Başkan tarafından değiştirilebilir.
Zorunluluk halinde aynı iş birden fazla raportöre verilebilir. Bu durumda, hazırlanan raporlar ilgili raportörler tarafından birlikte imza edilir.
Siyasi partilerin mali denetimiyle ilgili incelemelerin, Sayıştay uzman denetçileri, baş denetçileri ve denetçileri arasından atanan raportörlerle yaptırılmasına Başkanlıkça özen gösterilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yasaklar
Madde 32 – Başkan ve üyeler; Mahkemeye gelmesi muhtemel güncel konular hakkında sözlü veya yazılı olarak görüşlerini belirtemezler.
Basın ve yayın organlarının temsilcilerine, Anayasa Mahkemesi ve Mahkemenin çalışmalarıyla ilgili konularda, ancak, Başkan veya yetkili kılacağı bir görevli tarafından bilgi ve demeç verilebilir.
(Ek : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Mahkeme salonunun, kamu kurum ve kuruluşları ile dernek, meslek kuruluşu ve benzeri kuruluşların düzenleyecekleri her türlü toplantılar için tahsisi, Heyetin görüşü alınmak koşuluyla Başkana aittir.
Kitaplık İşleri
Madde 33 – (Değişik birinci fıkra : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Kitaplık işleri, asıl ve yedek üyeler arasından iki yıl için seçilen ve üç üyeden oluşan kitaplık komisyonunca yürütülür.
Anayasa Mahkemesi Kitaplığı için alınacak kitaplar, dergiler, broşürler, gazeteler ve öteki yayınlar Kitaplık Komisyonunca belirlenir.
Kitaplığın yönetimi hakkındaki esaslar ile Kitaplıktan yararlanma koşulları bu Komisyonca yapılacak Yönetmelikle düzenlenir.
Yayın İşleri
Madde 34 – (Değişik birinci fıkra : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Yayın işleri, asıl ve yedek üyeler arasından iki yıl için seçilen ve üç üyeden oluşan yayın komisyonunca yürütülür.
Yayın Kurulunun görev ve yetkileri, yayın türleri, yayın koşulları, yazarlık ve çeviri hakları ve yayınla ilgili öteki konular, bu Kurul tarafından yapılacak Yönetmelikte gösterilir.
Kararlar Dergisi ve Fihrist, Öteki Yayınlar
Madde 35 – Mahkemece uygun görülen kararlar Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisinde yayımlanır.
(Mülga : 5/12/2000 - 24251 R.G.)
Kararlar Müdürlüğünce, Mahkemenin verdiği bütün kararların konularına göre sıralandığı, kartotek yöntemi ile hazırlanmış bir genel fihrist tutulur.
Alım İşleri
Madde 36 – Alım satım ve ihale işleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır.
Ayniyat Saymanlığı
Madde 37 – Ayniyat işlerini,Ayniyat Saymanı yürütür ve bu sıfatla Sayıştay'a hesap verir.
Eğitim İşleri
Madde 38 – Mahkemeye yeni atanan memurların yetişmelerini ve hizmete uyumlarını sağlamak;
Personelin görev, yetki ve sorumlulukları yönünden bilgilerini pekiştirmek;
Hizmette niteliği yükseltmek, verimliliği artırmak ve;
Personeli daha üst görevlere hazırlamak amacıyla Başkanlıkça düzenlenecek yıllık eğitim programları, Genel Sekreterin gözetiminde, Personel ve Eğitim Müdürlüğünce uygulanır.
(Ek : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Personelin eğitimi, “Anayasa Mahkemesi Personeli Görevde Yükselme Yönetmeliği” esaslarına göre yürütülür.
Sosyal İşler
Madde 39 – Başkan ve üyelerin, raportörlerin ve memurların dinlenmelerini sağlamak, sağlık ve moral durumlarını güçlendirmek ve Mahkeme personeli ile ilgili eğitim faaliyetlerini uygun şartlar içinde sürdürerek bunlar arasındaki dayanışmayı ve iş ilişkilerini geliştirmek için gerekli sosyal tesislerin kurulması, bu yerlerin, kuruluş amacına uygun araç ve gereçlerle donatılması Başkanlıkça bir plan ve program çerçevesinde gerçekleştirilir.
Sağlık Hizmetleri
Madde 40 – Mahkemenin sağlık hizmetleri Daire Tabibi tarafından yürütülür.
Sağlık hizmetlerinde görevlendirilen hemşire ve laborant, Daire Tabibine bağlı olarak çalışır.
(Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Sağlık hizmetlerinde görevli personel Daire Tabibine bağlı olarak çalışır.
Onur Belgesi
Madde 41 – Ertelemeyi gerektiren zorunlu nedenler dışında, her yılın Nisan ayının 25. günü törenlerle kutlanacak olan Anayasa Mahkemesinin "Kuruluş Günü" vesilesiyle,o dönem içinde emekliye ayrılan Başkan,Başkanvekili ve üyelerin onuruna düzenlenecek gecede, kendilerine törenle verilecek "ONUR BELGESİ" metni İçtüzüğüne eklenmiştir (Örnek: 2).
Onur Belgeleri ile geçmiş hizmetlerin onurunu simgeleyen armağanların verileceği bu törene, Anayasa Mahkemesinin emekli başkanları ile üyeleri ve öteki konuklar eşleriyle birlikte çağrılırlar.
Emekliye ayrılmadan ölen Başkan ve üyelerin onur belgeleri eşlerine, eşleri yoksa çocuklarına verilir.
Anayasa Mahkemesi'nin Amblemi ve Rozeti
Madde 42 – Anayasa Mahkemesi'nin yayınlarında, basılı kağıtlarında, mensuplarının kimlik belgelerinde ve rozetinde Mahkeme kararıyla kabul edilen ve ancak bu yolla değiştirilebilecek olan amblem kullanılır. (Örnek: 3). Rozet çerçevesizdir.
(Ek : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Tesbit edilen rozeti Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başkanvekili, üyeleri ve emeklileri kullanabilir. Mahkemede görevli raportörler geldikleri kurumun mesleki rozetini taşıyabilirler.
Cenaze Törenleri
Madde 43 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri ile emekli başkan ve üyelerinin cenaze törenlerine Anayasa Mahkemesi’nde başlanır. Ölüm olayı gazete, TRT ve haber ajansları kanalıyla duyurulur.
Emekli Üyelerle İlişki
Madde 44 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Emekli olayı TRT ve haber ajansları kanalıyla duyurulur.
Emekli Başkan ve üyelerin Mahkeme ile ilişkilerini sürdürebilmelerine olanak sağlamak maksadıyla bunlara, Mahkeme binası içerisinde uygun bir yer ayrılır.
İçtüzüğün Değiştirilmesi
Madde 45 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) İçtüzükte değişiklik yapılması Başkan veya en az üç üye tarafından istenebilir. Bu konudaki isteklerin yazılı olarak yapılması ve gerekçelerinin belirtilmesi zorunludur.
İstekler, Başkanlıkça on beş gün içinde gündeme alınır. Ve değişiklik yapılmasına gerek olup olmadığı Asıl ve Yedek Üyeler Kurulun’da görüşülerek karara bağlanır.
Kurul, değişiklik yapılması gerektiğine karar verirse bu konuda inceleme yapmak ve değişiklik metni taslağını ihtiva eden bir rapor hazırlamak üzere, üyeler arasından gizli oyla seçilen üç kişilik bir komisyon kurulur.
Komisyon raporu otuz gün içinde gündeme alınır, Asıl ve Yedek Üyeler Kurulun’da görüşülerek sonuca bağlanır.
Mesleki İnceleme ve Görevlendirme :
Madde 46 – (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başkanvekili, Üyeleri ve raportörlerinin mesleki incelemelerde bulunmak, kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılara katılmak üzere aylık ve ödenekleri gerçek yol giderleri ve gündelikleri verilmek suretiyle, işlerin aksatılmaması gözetilerek, dış ülkelere gönderilmesine asıl ve yedek üyelerin katılımı ile Kurulca karar verilir. Bu amaçla Anayasa Mahkemesi bütçesine yeteri kadar ödenek konulur.
Başkanın resmi davetli olması durumu bunun dışındadır.
Yurt dışına gönderilme esas ve usulleri ile gözetilecek kriterler iç yönetmelikle belirlenir.
Günlük Çalışma Süreci
EK Madde – (Ek : 20/9/1995 - 22410 R.G.) Anayasa Mahkemesi'nin günlük çalışma saatleri 8.30-12.00/13.00-17.30'dur. Bu saatler hizmetin gereğine göre Anaya Mahkemesi Kurulu'nca değiştirilebilir. Bu değişiklik Resmi Gazete'de yayımlanır.
Yürürlük
Madde 47 – (Yeniden teselsül: 5/12/2000 - 24251 R.G.) Türk Cumhuriyeti Anayasası'nın 149. Maddesine, 10/11/1983 günlü, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 14., 17., 18., 41., 44., 55. ve 57. Maddeleri ile 22/4/1983 günlü, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. ve 75. Maddelerine dayanılarak hazırlanan bu İçtüzük, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 48 – (Yeniden teselsül : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Bu İçtüzük hükümlerini Anayasa Mahkemesi yürütür.
(Örnek : 1) (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.) Anayasa Mahkemesi Başkan ve Üyelerinin Duruşmalı İşlerle Törenlerde Giyecekleri Kisve (Üstlük) :
(Örnek : 2)
Onur Belgesi Metni :
ANAYASA MAHKEMESİ ONUR BELGESİ
Anayasa Mahkemesi;
Hukukun ve Anayasanın üstünlüğüne gönülden inanarak, adalet hizmetinde görevini şerefle tamamlayıp emekliye ayrılan Sayın ............................................................... na, her zaman takdirle anılacak çalışma ve katkılarını simgeleyen bu Onur Belgesi'ni şükran duyguları ve saygıyla sunar. 25 Nisan ........
Anayasa Mahkemesi Başkanı
(Örnek : 3)
(Örnek : 4) (Değişik : 5/12/2000 - 24251 R.G.)
